ΝΟΜΙΚΑ ΝΕΑ

Δευτέρα 23 Μαΐου 2016

η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τις Δημόσιες συμβάσεις

Ο δημόσιες αρχές συνάπτουν συμβάσεις προκειμένου να διασφαλίσουν την εκτέλεση έργων, την προμήθεια προϊόντων ή την παροχή υπηρεσιών. Οι εν λόγω συμβάσεις, οι οποίες συνάπτονται έναντι αμοιβής με μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, καλούνται δημόσιες συμβάσεις και αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό κομμάτι του ΑΕγχΠ της ΕΕ.

Νομική βάση

Άρθρα 26, 34, 53 παράγραφος 1, 56, 57, 62 και 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).

Στόχοι

Οι δημόσιες συμβάσεις διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην οικονομία των κρατών μελών. Εκτιμάται ότι αντιστοιχούν σε ποσοστό που υπερβαίνει το 16% του ΑΕγχΠ της Ένωσης. Πριν από την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας, το ποσοστό των δημοσίων συμβάσεων που ανατίθεντο σε αλλοδαπές επιχειρήσεις ήταν μόλις 2%. Διαδραματίζουν καίριο ρόλο σε ορισμένους τομείς (όπως οι κατασκευές και τα δημόσια έργα, η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες και η βαριά βιομηχανία) και χαρακτηρίζονται ιστορικά από την προτίμηση στους εγχώριους προμηθευτές, βάσει νομοθετικών ή διοικητικών κανόνων. Αυτή η έλλειψη ανοικτού και αποτελεσματικού ανταγωνισμού συνιστούσε ένα εμπόδιο στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, με αποτέλεσμα την αύξηση του κόστους για τις αναθέτουσες αρχές και την παρεμπόδιση, σε ορισμένους καίριους κλάδους, της ανάπτυξης της ανταγωνιστικότητας.
Η εφαρμογή των αρχών της εσωτερικής αγοράς (συγκεκριμένα της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών και του ελεύθερου ανταγωνισμού) στις συμβάσεις αυτές διασφαλίζει καλύτερη κατανομή των οικονομικών πόρων και πιο ορθολογική χρήση των δημόσιων κονδυλίων (οι δημόσιες αρχές αποκτούν προϊόντα και υπηρεσίες της υψηλότερης διαθέσιμης ποιότητας στην καλύτερη τιμή υπό συνθήκες εντονότερου ανταγωνισμού). Η προτίμηση στις επιχειρήσεις με τις καλύτερες επιδόσεις σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή αγορά ενθαρρύνει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών εταιρειών (οι οποίες έτσι έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν το μέγεθος και να αναπτύξουν τα καταστήματά τους) και ενισχύει τον σεβασμό των αρχών της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης, του γνήσιου ανταγωνισμού και της αποδοτικότητας μειώνοντας, ως εκ τούτου, τον κίνδυνο απάτης και διαφθοράς. Μια πραγματικά ανοικτή ενιαία αγορά μπορεί να επιτευχθεί μόνον όταν όλες οι εταιρείες μπορούν να ανταγωνίζονται για τις συμβάσεις αυτές σε ισότιμη βάση.

Επιτεύγματα

Η Κοινότητα εφοδιάστηκε με νομοθεσία που αποσκοπεί στον συντονισμό των εθνικών κανόνων, επιβάλλοντας υποχρεώσεις σχετικά με τη δημοσιότητα των προσκλήσεων υποβολής προσφορών και τα αντικειμενικά κριτήρια εξέτασης των προσφορών. Έπειτα από την έγκριση διαφόρων κανονιστικών πράξεων από τη δεκαετία του 1960 και μετά, η Κοινότητα αποφάσισε να απλοποιήσει και να συντονίσει τη νομοθεσία περί δημόσιων συμβάσεων, και ενέκρινε τέσσερις οδηγίες εν προκειμένω (92/50/ΕΟΚ, 93/36/ΕΟΚ, 93/37/ΕΟΚ και 93/38/ΕΟΚ). Τρεις από τις οδηγίες αυτές συγχωνεύθηκαν, με στόχο την απλοποίηση και την αποσαφήνιση, στην οδηγία 2004/18/ΕΚ, περί των δημόσιων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών (που διορθώθηκε από την οδηγία 2005/75/ΕΚ) και στην οδηγία 2004/17/ΕΚ σχετικά με τους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών). Ορισμένα παραρτήματα αμφοτέρων των οδηγιών τροποποιήθηκαν με την οδηγία 2005/51/ΕΚ. Με την οδηγία 2009/81/ΕΚ θεσπίστηκαν συγκεκριμένοι κανόνες για την προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού, οι οποίοι διευκολύνουν την πρόσβαση των εταιρειών αμυντικού εξοπλισμού στις αντίστοιχες αγορές των άλλων κρατών μελών.

Μεταρρύθμιση

Το 2014, εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ένα νέο πακέτο για τις δημόσιες συμβάσεις, με στόχο να απλουστευτούν οι διαδικασίες και να καταστούν πιο ευέλικτες, προκειμένου να ενθαρρυνθεί η πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις για τις ΜΜΕ και για να εξασφαλιστεί ότι θα δίνεται μεγαλύτερη προσοχή σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια. Το νομοθετικό πλαίσιο περιλαμβάνει την οδηγία 2014/24/EΕ της 26ης Φεβρουαρίου 2014 σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις (κατάργηση της οδηγίας 2004/18/ΕΚ) και την οδηγία 2014/25/EΕ της 26ης Φεβρουαρίου 2014 σχετικά με συμβάσεις που συνάπτονται από φορείς που δραστηριοποιούνται στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών (κατάργηση της οδηγίας 2004/17/ΕΚ). Η νέα δέσμη μέτρων για τις δημόσιες συμβάσεις ολοκληρώνεται με μια νέα οδηγία για τις συμβάσεις παραχώρησης (οδηγία 2014/23/EΕ της 26ης Φεβρουαρίου 2014 σχετικά με την ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης), η οποία θεσπίζει κατάλληλο νομικό πλαίσιο για την ανάθεση των συμβάσεων παραχώρησης, εξασφαλίζοντας ότι όλοι οι οικονομικοί παράγοντες της ΕΕ θα έχουν αποτελεσματική και χωρίς διακρίσεις πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ, παρέχοντας μεγαλύτερη ασφάλεια σε σχέση με τον ισχύοντα νόμο.
Η εξωτερική συνιστώσα των δημοσίων συμβάσεων λαμβάνεται επίσης υπόψη στην πρόταση κανονισμού της Επιτροπής της 21ης Μαρτίου 2012 για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την πρόσβαση των αγαθών και υπηρεσιών τρίτων χωρών στην εσωτερική αγορά της ΕΕ στις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων, που υποστηρίζει τις διαπραγματεύσεις σχετικά με την πρόσβαση αγαθών και υπηρεσιών της ΕΕ στις αγορές δημοσίων συμβάσεων τρίτων χωρών.
Τον Απρίλιο του 2012, η Επιτροπή ενέκρινε στρατηγική για τις ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις[1], με στόχο την επίτευξη της πλήρους καθιέρωσης των ηλεκτρονικών προμηθειών από τα μέσα του 2016, και στο νομοθετικό ψήφισμά του της 11ης Μαρτίου 2014 το Κοινοβούλιο ενέκρινε την πρόταση οδηγίας του Ιουνίου 2013 για την ηλεκτρονική τιμολόγηση στις δημόσιες συμβάσεις. Στις 16 Απριλίου 2014, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατέληξαν σε συμφωνία σχετικά με την οδηγία για την έκδοση ηλεκτρονικών τιμολογίων στο πλαίσιο των δημόσιων συμβάσεων[2].

Ορισμοί

Ως «δημόσιες συμβάσεις» νοούνται οι συμβάσεις εξ επαχθούς αιτίας οι οποίες συνάπτονται γραπτώς μεταξύ ενός ή περισσότερων οικονομικών φορέων και μιας ή περισσότερων αναθετουσών αρχών και έχουν ως αντικείμενο την εκτέλεση έργων, την προμήθεια προϊόντων ή την παροχή υπηρεσιών.
Ως «αναθέτουσες αρχές» νοούνται το κράτος, οι περιφερειακές ή οι τοπικές αρχές, οι οργανισμοί δημοσίου δικαίου ή οι ενώσεις μίας ή περισσότερων από αυτές τις αρχές ή ενός ή περισσότερων από αυτούς τους οργανισμούς δημοσίου δικαίου.
«Συμβάσεις παραχώρησης» είναι συμβάσεις εξ επαχθούς αιτίας συναπτόμενες εγγράφως μέσω των οποίων μία ή περισσότερες αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς αναθέτουν την εκτέλεση των εργασιών (στην περίπτωση των συμβάσεων παραχώρησης έργων) ή την παροχή και τη διαχείριση των υπηρεσιών (στην περίπτωση των συμβάσεων παραχώρησης υπηρεσιών) σε έναν ή περισσότερους οικονομικούς φορείς, η εξέταση των οποίων συνίσταται είτε αποκλειστικά στο δικαίωμα εκμετάλλευσης των έργων ή των υπηρεσιών που αποτελούν το αντικείμενο της σύμβασης, είτε στο δικαίωμα αυτό σ ε συνδυασμό με καταβολή αμοιβής. Η ανάθεση μιας σύμβασης παραχώρησης συνεπάγεται τη μεταβίβαση στον ανάδοχο του λειτουργικού κινδύνου.

Διαδικασία δημοσίων συμβάσεων

Όλες οι διαδικασίες πρέπει να είναι σύμφωνες με τις αρχές του κοινοτικού δικαίου και, ειδικότερα, με την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, την ελευθερία εγκατάστασης και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, καθώς και τις αρχές που απορρέουν από αυτές, όπως η ίση μεταχείριση, η μη διακριτική μεταχείριση, η αμοιβαία αναγνώριση, η αναλογικότητα και η διαφάνεια. Πρέπει επίσης να τηρούνται οι αρχές του ανταγωνισμού, της εμπιστευτικότητας και της αποτελεσματικότητας.

α. Είδη διαδικασιών

Οι προσκλήσεις υποβολής προσφορών πρέπει να αντιστοιχούν σε τρία είδη διαδικασίας, που χρησιμοποιούνται βάσει ενός συστήματος κατώτατων ορίων, σε συνδυασμό με τις μεθόδους υπολογισμού της εκτιμώμενης αξίας κάθε δημόσιας σύμβασης και τις ενδείξεις για τη διαδικασία που θα χρησιμοποιηθεί, υποχρεωτική ή ενδεικτική, όπως αναφέρεται στις οδηγίες. Στην «ανοικτή διαδικασία» μπορεί να υποβάλει προσφορά κάθε ενδιαφερόμενος οικονομικός φορέας. Στην «κλειστή διαδικασία» μπορούν να υποβάλουν προσφορά μόνο προσκεκλημένοι υποψήφιοι. Στην «ανταγωνιστική διαδικασία με διαπραγμάτευση», κάθε οικονομικός φορέας μπορεί να υποβάλει αίτηση συμμετοχής, αλλά μόνο οι υποψήφιοι καλούνται, μετά από την αξιολόγηση των παρεχομένων πληροφοριών, να υποβάλουν αρχική προσφορά που χρησιμεύει ως βάση για τις διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν. Στο πλαίσιο της διαδικασίας του «ανταγωνιστικού διαλόγου», κάθε οικονομικός φορέας μπορεί να υποβάλει αίτηση συμμετοχής, αλλά μόνο οι υποψήφιοι μπορούν να κληθούν να συμμετάσχουν στον διάλογο. Χρησιμοποιείται όταν οι αναθέτουσες αρχές δεν είναι σε θέση να ορίσουν τα μέσα που απαιτούνται για να ικανοποιηθούν οι ανάγκες τους ή να εκτιμήσουν τη λύση που μπορεί να προσφέρει η αγορά. Η σύμβαση ανατίθεται αποκλειστικά βάσει του κριτηρίου ανάθεσης της καλύτερης σχέσης ποιότητας-τιμής. Έχει δημιουργηθεί μια νέα διαδικασία, η «εταιρική σχέση καινοτομίας», για τις περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει ανάγκη για καινοτόμο λύση που δεν είναι ήδη διαθέσιμη στην αγορά. Η αναθέτουσα αρχή αποφασίζει να δημιουργήσει τη σύμπραξη καινοτομίας με έναν ή περισσότερους εταίρους για να διενεργηθούν ξεχωριστές δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης, προκειμένου να διαπραγματευτεί νέα καινοτόμο λύση κατά τη διάρκεια της διαδικασίας υποβολής προσφορών. Τέλος, σε ειδικές περιπτώσεις και περιστάσεις, οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να συνάπτουν δημόσιες συμβάσεις μέσω διαδικασίας με διαπραγμάτευση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση.

β. Κριτήρια για την ανάθεση της σύμβασης

Οι αναθέτουσες αρχές θα πρέπει να βασίζουν την ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων στην πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά. Η μεταρρύθμιση των κανόνων περί δημοσίων συμβάσεων εισήγαγε αυτό το νέο κριτήριο ανάθεσης με βάση την αρχή της «πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς» (το κριτήριο «ΠΣΟΑΠ»), η οποία έχει ως στόχο να εξασφαλίσει την καλύτερη αξιοποίηση των χρημάτων (και όχι την χαμηλότερη τιμή), δηλαδή, συνεκτιμά την ποιότητα, καθώς και την τιμή ή το κόστος του κύκλου ζωής του έργου, του προϊόντος ή της οικείας υπηρεσίας. Το κριτήριο αυτό δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην ποιότητα, το περιβάλλον και σε κοινωνικές πτυχές, καθώς και στην καινοτομία.

γ. Κανόνες δημοσιότητας και διαφάνειας

Οι διαδικασίες σύναψης συμβάσεων πρέπει να εξασφαλίζουν την απαραίτητη διαφάνεια σε όλα τα στάδια. Αυτό επιτυγχάνεται κυρίως μέσω της δημοσίευσης των βασικών στοιχείων των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων και με τη διάδοση των πληροφοριών σχετικά με τους υποψηφίους και τους προσφέροντες (π.χ. τα κριτήρια και τις ρυθμίσεις που θα εφαρμοστούν όσον αφορά την απόφαση ανάθεσης της σύμβασης, σχετικά με πληροφορίες για τη διεξαγωγή και την πρόοδο της διαδικασίας και πληροφορίες σχετικά με τους λόγους απόρριψης), καθώς και μέσω της παροχής επαρκούς τεκμηρίωσης για όλα τα στάδια της διαδικασίας.

δ. Διορθωτικά μέτρα

Προκειμένου να αντιμετωπιστούν περιπτώσεις παραβίασης των κανόνων περί δημοσίων συμβάσεων από τις αναθέτουσες αρχές, η οδηγία για τις προσφυγές (οδηγία 2007/66/ΕΚ) προβλέπει ένα αποτελεσματικό σύστημα αξιολόγησης που καλύπτει τόσο τις οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις όσο και την οδηγία για τις συμβάσεις παραχώρησης, και εισάγει δύο σημαντικά στοιχεία. Η περίοδος ισχύος της προσφοράς (standstill) — μετά την απόφαση ανάθεσης — παρέχει στους προσφέροντες την ευκαιρία να εξετάσουν την απόφαση και να αποφασίσουν εάν θα κινήσουν διαδικασία αναθεώρησης. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου των τουλάχιστον 10 ημερών, οι αναθέτουσες αρχές δεν μπορούν να υπογράψουν τη σύμβαση. Η οδηγία για τις προσφυγές θεσπίζει επίσης αυστηρότερους κανόνες για την προστασία από την παράνομη απευθείας ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων.

ε. Άλλες πτυχές των δημόσιων συμβάσεων

Οι νέοι κανόνες προωθούν τις πράσινες δημόσιες συμβάσεις μέσω της προσέγγισης του κόστους κύκλου ζωής και της δυνατότητα αναφοράς σε συγκεκριμένη ετικέτα ή οικολογικό σήμα. Οι κοινωνικές πτυχές είναι επίσης σημαντικές, με ειδικές διατάξεις για την κοινωνική ένταξη, τα κοινωνικά κριτήρια, την υπεργολαβία, καθώς και απλουστευμένο καθεστώς για τις συμβάσεις υπηρεσιών που περιλαμβάνονται στις οδηγίες. Κεντρικό στοιχείο των δημοσίων συμβάσεων είναι και η περιστολή της γραφειοκρατίας και η βελτίωση της πρόσβασης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στις δημόσιες συμβάσεις. Οι νέοι κανόνες εισάγουν το «ευρωπαϊκό ενιαίο έγγραφο για τις δημόσιες συμβάσεις» και τη χρήση των υπεύθυνων δηλώσεων. Η πρόσβαση των ΜΜΕ στις δημόσιες συμβάσεις θα πρέπει να ενισχυθεί, ιδίως από τη δυνατότητα διαίρεσης των συμβάσεων σε παρτίδες και με τον περιορισμό των ετήσιων αναγκών περί κύκλου εργασιών. Οι νέες οδηγίες καθιστούν υποχρεωτική την προοδευτική χρήση των ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων και τον ορισμό ειδικών κανόνων σχετικά με τις τεχνικές και τα μέσα για την ηλεκτρονική και συγκεντρωτική δημόσια σύμβαση, όπως οι συμφωνίες-πλαίσιο, τα δυναμικά συστήματα αγορών, τους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς, τους ηλεκτρονικούς καταλόγους, τις κεντρικές δραστηριότητες προμηθειών, τις διασυνοριακές από κοινού δημόσιες συμβάσεις. Οι οδηγίες περιλαμβάνουν τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τις εσωτερικές σχέσεις, καθιστώντας δυνατή, υπό προϋποθέσεις, για τις αναθέτουσες αρχές την ανάθεση σύμβασης στην επιχείρηση, χωρίς την εφαρμογή της διαδικασίας προμηθειών. Τέλος, οι νέοι κανόνες ενισχύουν την ισχύουσα νομοθεσία όσον αφορά τις συγκρούσεις συμφερόντων, την ευνοιοκρατία και τη διαφθορά, την παροχή ενισχυμένων εγγυήσεων για ορθές διαδικασίες όσον αφορά τους λόγους αποκλεισμού, την εκ των προτέρων διαβούλευση, την τροποποίηση των συμβάσεων, καθώς και τη διαφάνεια.

Παραχωρήσεις

Ενώ η αναθεώρηση των κανόνων για τον τομέα των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας ευθυγραμμίζεται, κατά το μάλλον ή ήττον με την αναθεώρηση των κανόνων που διέπουν τις γενικές δημόσιες συμβάσεις (αν και προσαρμόζονται έτσι ώστε να διαφυλαχθεί η δυνατότητα μεγαλύτερης ευελιξίας όσον αφορά τις πρακτικές για τις οντότητες που ασκούν εμπορική ή βιομηχανική δραστηριότητα), οι νέοι κανόνες για τις συμβάσεις παραχώρησης είναι πολύ πιο συγκεκριμένοι.
Η οδηγία εφαρμόζεται μόνο στις συμβάσεις παραχώρησης, με αξία ίση ή μεγαλύτερη των 5 εκατ. ευρώ, και ορισμένα είδη παραχωρήσεων που εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, συμπεριλαμβανομένων των παραχωρήσεων που συνδέονται με το πόσιμο νερό. Σε αντίθεση με τις γενικές διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων, οι αναθέτουσες αρχές είναι ελεύθερες να διαρθρώσουν τη διαδικασία για τις συμβάσεις παραχώρησης, σύμφωνα με τα εθνικά πρότυπα ή τις δικές τους προτιμήσεις, υπό την προϋπόθεση ότι ακολουθούν ορισμένους βασικούς κανόνες που προβλέπουν τα εξής: δημοσίευση της προκήρυξης ανάθεσης· παροχή πληροφοριών σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις και τα κριτήρια ανάθεσης· σεβασμό καθορισμένων απαιτήσεων και αποκλεισμό των υποψηφίων που δεν τις πληρούν· αποκλεισμό των υποψηφίων που έχουν καταδικαστεί για ορισμένα εγκλήματα, όπως απάτες και ξέπλυμα χρήματος· και παροχή πληροφοριών στους συμμετέχοντες σχετικά με τον τρόπο οργάνωσης της διαδικασίας και ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα. Επιπλέον, το θέμα της παραχώρησης, τα κριτήρια ανάθεσης και οι ελάχιστες απαιτήσεις δεν μπορούν να αποτελούν αντικείμενο διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων παραχώρησης. Οι συμβάσεις παραχώρησης περιορισμένης χρονικής διάρκειας και το ζήτημα του κατά πόσον μπορούν να επεκταθούν ή όχι, πρέπει να αξιολογούνται με τη διαδικασία για τις τροποποιήσεις της σύμβασης.

Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Πριν από την έγκριση της δέσμης μέτρων για τις δημόσιες συμβάσεις, στις 15 Ιανουαρίου 2014, το Κοινοβούλιο είχε εγκρίνει διάφορα ψηφίσματα, συμπεριλαμβανομένου αυτού της 18ης Μαΐου 2010 σχετικά με τις νέες εξελίξεις στις δημόσιες συμβάσεις, της 12ης Μαΐου 2011 σχετικά με την ισότιμη πρόσβαση στις αγορές του δημόσιου τομέα στην ΕΕ και σε τρίτες χώρες, και της 25ης Οκτωβρίου 2011 σχετικά με τον εκσυγχρονισμό των δημοσίων συμβάσεων. Στα ψηφίσματα αυτά, το Κοινοβούλιο υποστήριζε, μεταξύ άλλων, μέτρα απλούστευσης (π.χ. ευέλικτες διαδικασίες), και απηύθυνε έκκληση για ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου. Έκρινε ότι η φθηνότερη τιμή δεν πρέπει να αποτελεί το μοναδικό κριτήριο που λαμβάνεται υπόψη κατά την ανάθεση των συμβάσεων, αλλά μάλλον η καλύτερη σχέση τιμής, όπου θα πρέπει επίσης να συνεκτιμώνται τα κριτήρια βιωσιμότητας (όπως είναι το κόστος κύκλου ζωής, περιβαλλοντικά και κοινωνικά κριτήρια).

[1] COM(2012)0179.

[2]Οδηγία 2014/55/EΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Απριλίου 2014, για την έκδοση ηλεκτρονικών τιμολογίων στο πλαίσιο των δημόσιων συμβάσεων, ΕΕ L 133 της 6.5.2014, σ. 1.

Mariusz Maciejewski

08/2015

Πέμπτη 19 Μαΐου 2016

οδηγίες 2014/23 και 2014/24: καιρός άμεσης εφαρμογής

Posted at 12:46h in Ο νέος είναι ωραίος by Ελένη Τροβά

Οι οδηγίες 2014/23 «Οδηγία 2014/23/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2014 , σχετικά με την ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης» και 2014/24 «Οδηγία 2014/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 26ης Φεβρουαρίου 2014 σχετικά με τις δημόσιες προμήθειες και την κατάργηση της οδηγίας 2004/18/ΕΚ» ορίζουν χρόνο λήξης της προθεσμίας προσαρμογής για τα κράτη μέλη την 17/4/2016 και είναι εξαιρετικά λεπτομερείς και ειδικές. Παρότι συνεπώς οι οδηγίες πρέπει να ενσωματώνονται στο εσωτερικό δίκαιο, αν παρέλθει η προθεσμία προσαρμογής και τούτο δεν λάβει χώρα, αυτές έχουν άμεση εφαρμογή. Κρίσιμος χρόνος για την άμεση εφαρμογή τις τις οδηγίας είναι ο αναφερόμενος σε αυτήν ρητώς δηλαδή η 18.04.2016.
Κατ’ αρχήν σημειώνουμε ότι η κάθε οδηγία τίθεται ισχύ μόνον αφού μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο. Ωστόσο, το Δικαστήριο τις ΕΕ θεωρεί ότι οδηγία που δεν έχει μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο μπορεί να παράγει άμεσα ορισμένα αποτελέσματα, όταν:

η μεταφορά στο εθνικό δίκαιο δεν πραγματοποιήθηκε ή πραγματοποιήθηκε εσφαλμένα,
οι διατάξεις τις οδηγίας έχουν διατυπωθεί άνευ όρων και είναι αρκούντως σαφείς και ακριβείς, και
οι διατάξεις τις οδηγίας παρέχουν δικαιώματα σε ιδιώτες.

Όταν πληρούνται αυτοί οι όροι, τα άτομα μπορούν να επικαλεστούν την οδηγία κατά μιας χώρας τις ΕΕ ενώπιον των δικαστηρίων. Ωστόσο, εάν μια οδηγία δεν έχει μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο, οι ιδιώτες δεν μπορούν να την επικαλεστούν για υποβολή αξιώσεων κατά άλλων ιδιωτών σχετικά με το άμεσο αποτέλεσμά τις (βλέπε απόφαση στην υπόθεση C-91/92 Paola Faccini Dori κατά Recreb Srl, τις 14^ης Ιουλίου 1994). Τις, το Δικαστήριο παρέχει, υπό ορισμένους όρους, τις ιδιώτες τη δυνατότητα αποζημίωσης σε περίπτωση εσφαλμένης ή υπερήμερης μεταφοράς οδηγιών (βλέπε απόφαση τις υποθέσεις C-6/90 και C-9/90 Francovich και Bonifaci τις 19^ης Νοεμβρίου 1991).
Ειδικά ως τις τις κανόνες των δημοσίων συμβάσεων σημειώνεται ότι μετά από μια πρώτη δέσμη αποφάσεων του ΔΕΕ που καταδίκαζε κράτη μέλη για τη μη προσαρμογή, το Δικαστήριο προχώρησε στην ανάπτυξη κανόνων που αφορούν την ορθή προσαρμογή στην οδηγία. Δεδομένης τις εμμονής των κρατών μελών να παραβαίνουν τις σχετικές υποχρεώσεις τις, πρόσφατα προχώρησε σε περισσότερο εκτεταμένη υιοθέτηση τις άμεσης εφαρμογής των κανόνων τις οδηγίας[1].
Η Επιτροπή από το 1998 στο έγγραφό τις 11/3/1998 «Δημόσιες Συμβάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση» (COM 98, 143) έθεσε ευθέως, τόσο το ζήτημα τις υποχρεωτικής πλήρους ενσωμάτωσης των κανόνων του κοινοτικού δικαίου όσο και την ανάγκη δημιουργίας ενιαίου πλαισίου για τις δημόσιες συμβάσεις[2].
Θα μπορούσε να διαπιστωθεί κατά συνέπεια ότι ένα μεγάλο μέρος των οδηγιών που αφορούν τις δημόσιες συμβάσεις έχει κριθεί ότι τυγχάνει άμεσης εφαρμογής, ενώ διατηρείται περιορισμένη αμφιβολία για κάποιες διατάξεις. Η τάση τις ερμηνείας τείνει τις την επέκταση τις άμεσης εφαρμογής των οδηγιών σε σχέση με το δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η νομολογία του ΔΕΕ που διαμορφώνεται σταδιακά μετά την πολυετή εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου των δημοσίων συμβάσεων από τα κράτη μέλη σύμφωνα με την οποία ερμηνευτικά μία οδηγία μπορεί να προσφέρει επιχειρήματα, ακόμη και όταν δεν έχει τεθεί σε εφαρμογή[3] κατά το χρόνο των πραγματικών περιστατικών τις κύριας δίκης. Τούτο δεν φαίνεται παράδοξο δεδομένου ότι τα κράτη μέλη πλέον οφείλουν να παρακολουθούν και τις εξελίξεις τις νομολογίας και του κοινοτικού δικαίου εν γένει και να ενημερώνονται τις ακριβώς θα συνέβαινε και με το εθνικό δίκαιο[4].
Στην απόφαση Επιτροπή κατά Σουηδίας C– 258/07 τις 6^ης Δεκεμβρίου 2007 το βασίλειο τις Σουηδίας καταδικάσθηκε για την μη έγκαιρη προσαρμογή του στην οδηγία 2004/18 στην προκαθορισμένη περίοδο που όριζε η οδηγία. Τούτο διαπιστώνεται συστηματικά και από τη θεωρία[5] καθιστώντας εισέτι επίκαιρο το ζήτημα που διαφάνηκε ως κρίσιμο από τις απαρχές του κοινοτικού δικαίου των δημοσίων συμβάσεων.
Οι νέες οδηγίες 2014/23 και 24 θα πρέπει να θεωρούνται ότι από την ρητά οριζόμενη σε αυτές ημερομηνία τυγχάνουν άμεσης εφαρμογής.
Οι οδηγίες αυτές δεν έχουν ενσωματωθεί ακόμη στη χώρα μας. Πέραν του κινδύνου προσφυγής κατά της χώρας επί παραβάσει τίθεται και το ζήτημα της άμεσης εφαρμογής τους το οποίο οφείλουν να γνωρίζουν και οι αναθέτουσες αρχές και οι ιδιώτες. Από 18/4/2016 λοιπόν!
[1] Με την απόφαση του ΔΕΕ της 11/8/1995 C-433/93 Επιτροπή κατά Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας κρίθηκε ότι δεν αρκούν οι διοικητικής φύσεως κανόνες για την μεταφορά μιας οδηγίας και η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας καταδικάσθηκε διότι παρέβη τις υποχρεώσεις της από τη Συνθήκη ΕΚ μη θεσπίζοντας εντός των ταχθεισών προθεσμιών τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις (εγκύκλιοι), που ήταν αναγκαίες για τη συμμόρφωσή της προς τις επιταγές της οδηγίας 88/295/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 77/62/ΕΟΚ περί συντονισμού των διαδικασιών συνάψεως συμβάσεων κρατικών προμηθειών και την κατάργηση ορισμένων διατάξεων της οδηγίας 80/767/ΕΟΚ και της οδηγίας 89/440/ΕΟΚ για την τροποποίηση της οδηγίας 71/305/ΕΟΚ περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων έργων.
Το ΔΕΕ τόνισε ειδικά ότι η μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο μιας οδηγίας μέσω απλής διοικητικής πρακτικής είναι ανεπαρκής. Με αφορμή τη σχετική δίκη επαναλήφθηκε ότι ο σκοπός των κοινοτικών οδηγιών είναι η προστασία του υποβάλλοντος προσφορά από την αυθαιρεσία των αναθετουσών αρχών σύμφωνα και με την απόφαση της 20/9/1988, C-31/87 Beentjes, και δηλώθηκε ότι τέτοια προστασία αποστερείται ο υποβάλλων προσφορά όταν δεν μπορεί να προβάλλει έναντι της αναθέτουσας αρχής τις παραβάσεις τους ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων και ως εκ τούτου τα κράτη μέλη υποχρεούνται να μεταφέρουν τις οδηγίες στην εθνική τους νομοθεσία με τρόπο ώστε οι ιδιώτες να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και ενδεχομένως να τα προβάλλουν ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων (σχετικά και οι Προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα M. Elmer παρ. 6). Με την ίδια απόφαση σημειώθηκε εξάλλου ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να διασφαλίζουν τα κατάλληλα μέτρα προσαρμογής και δεν έκανε δεκτό το επιχείρημα για το άμεσο αποτέλεσμα των οδηγιών, σημειώνοντας ότι μόνον σε ιδιάζουσες περιπτώσεις, ιδίως στην περίπτωση που ένα κράτος μέλος παρέλειψε να λάβει τα απαιτούμενα εκτελεστικά μέτρα ή θέσπισε μέτρα μη σύμφωνα με την οδηγία, έχει αναγνωρίσει το Δικαστήριο στους πολίτες το δικαίωμα να επικαλούνται ενώπιον των δικαστικών αρχών μια οδηγία κατά του παραβαίνοντος τις υποχρεώσεις του κράτους μέλους.
Την υποχρέωση σαφήνειας κατά τη μεταφορά μιας οδηγίας τονίζει και η Απόφαση της 17^ης Νοεμβρίου 1993, C-71/92, Επιτροπή κατά Ισπανίας.
Η νομολογία του ΔΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις επιφύλασσε όμως και άλλες εκπλήξεις. Με αφορμή την οδηγία 92/50 κρίθηκε με τη ΔΕΕ Απόφαση της 24^ης Σεπτεμβρίου 1998, C-76/97, ότι τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα μπορούν να επικαλούνται ενώπιον εθνικού δικαστηρίου τις απαλλαγμένες αιρέσεων και επαρκώς ακριβείς διατάξεις μιας οδηγίας έναντι οποιασδήποτε δημοσίας αρχής, που υποχρεούται να εφαρμόσει νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις του εθνικού δικαίου που είναι ασύμβατες προς την οδηγία, ακόμη και όταν αυτή δεν έχει ακόμη μεταφερθεί στην εσωτερική έννομη τάξη του οικείου κράτους.
Επομένως, ένας ιδιώτης μπορεί να επικαλεστεί ενώπιον εθνικού δικαστηρίου τις διατάξεις της οδηγίας 92/50 στο μέτρο που αυτές είναι απαλλαγμένες αιρέσεων και επαρκώς σαφείς, οσάκις μια αναθέτουσα αρχή κράτους μέλους συνάπτει δημόσια σύμβαση παροχής υπηρεσιών μη λαμβάνοντας υπόψη τις διατάξεις αυτές, υπό την προϋπόθεση πάντως ότι η σύναψη αυτή συντελέστηκε μετά τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο που προβλέπεται από την οδηγία αυτή.
Με την απόφαση της 24^ης Σεπτεμβρίου 1998, C-76/97, ως διατάξεις απαλλαγμένες αιρέσεων και επαρκώς ακριβείς θεωρήθηκε ότι είναι οι περιλαμβανόμενες στον τίτλο Ι της οδηγίας καθώς και τον τίτλο ΙΙ – VI αυτής και θα πρέπει να γίνει δεκτό, σύμφωνα με τη νομολογία, ότι θεωρούνται πλέον ως διατάξεις άμεσης εφαρμογής. Η νομολογία αυτή ξεκαθάρισε ειδικά μια πλήρη ενότητα διατάξεων της οδηγίας 92/50/ΕΟΚ, η οποία μπορεί να τύχει άμεσης εφαρμογής ρητά. Δεδομένου ότι ανάλογου περιεχομένου διατάξεις περιλαμβάνονται και στις τρεις οδηγίες των δημοσίων συμβάσεων θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι οι αντίστοιχες διατάξεις τυγχάνουν άμεσης εφαρμογής.

[2] Την τήρηση των κανόνων που θέτει το κοινοτικό δίκαιο από τα κράτη μέλη εξετάζουν πάντως και άλλοι διεθνείς εταίροι ιδίως για τη χρηματοδότηση έργων.
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ενόψει της χρηματοδότησης έργων απαιτεί την τήρηση των σχετικών οδηγιών από τα κράτη μέλη. Υπό την έννοια αυτή, η αντίσταση των κρατών μελών στην προσαρμογή του δικαίου τους στις οδηγίες αυτές κάμπτεται σταδιακά ενόψει της κοινοτικής χρηματοδότησης δια της οδού αυτής. Σχετικά με το ζήτημα αυτό βλ. σε http://www.eib.org/pub/divers/tenders.htm.
Εξάλλου για μια συνολική παρουσίαση στο ζήτημα της προσαρμογής των κρατών μελών της ΕΕ βλ. και την αναλυτική μελέτη του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου βλ. και http://europa.eu.int/comm/dg01/proc2.doc.
[3] Σχετικά βλ. και C-458/03,της 13ης Οκτωβρίου 2005, Parking Brixen GmbH

Συναφώς, πρέπει να τονισθεί ότι η ως άνω ερμηνεία επιρρωννύεται από την οδηγία 2004/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 2004, περί συντονισμού των διαδικασιών συνάψεως δημόσιων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών (ΕΕ L 134, σελ. 114), έστω και αν αυτή δεν εφαρμοζόταν κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της κύριας δίκης. Πράγματι, κατά το άρθρο 1, παράγραφος 4, της οδηγίας αυτής, η «“σύμβαση παραχωρήσεως υπηρεσιών” είναι μια σύμβαση η οποία παρουσιάζει τα ίδια χαρακτηριστικά με μια δημόσια σύμβαση υπηρεσιών, εκτός από το γεγονός ότι το εργολαβικό αντάλλαγμα συνίσταται είτε αποκλειστικά στο δικαίωμα εκμεταλλεύσεως της υπηρεσίας είτε στο δικαίωμα αυτό σε συνδυασμό με καταβολή αμοιβής.

Ανάλογα και η C-220/05, της 18ης Ιανουαρίου 2007 Jean Auroux κ.λπ.
[4] Για μια αναλυτική ενημέρωση όσον αφορά τις διατάξεις προσαρμογής βλ. http://www.oecd.org/document/30/0,3343,en_33638100_33693506_35029086_1_1_1_1,00.html Trybus M. , Implementation of the New EC Procurement Directives: the State of Play in February 2006, SIGMA update No. 12, March 2006, Trybus M., Better late than never: on the implementation of the EU Public Procurement Directives 2004/17 and 2004/18 in many Member States of the European Union in G. Marcou and L. Folliot-Lalliot (eds.), Le contrôle des marchés publics: perspectives européennes et internationales, (L’Harmattan, Collection Logiques Juridiques: Paris, 2008)
[5] Piasta D., The Approximation of Polish Law on Public Procurement to the European Directives”, Public Procurement Law Review, 2000, 9(3), Covassi B., The New Italian Legislation in the Field of Public Works Procurement, European Public Law, London, 1996, Vol. 2, No. 2, June, 209-218.

ζητήματα διαχρονικού δικαίου

Posted at 12:52h in Ο παλιός είναι αλλιώς by Ελένη Τροβά

Η εφαρμογή των νέων οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις 2014/23 και 2014/24 εκτός από την περιπλοκότητα και την ασάφεια σε σχέση με το εφαρμοστέο δίκαιο προξενεί και σημαντικά θέματα διαχρονικού δικαίου που ευτυχώς δεν είναι άγνωστα και στο παρελθόν. Παρότι θα πίστευε και θα υπέθετε κανείς το αντίθετο το κοινοτικό δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων αλλάζει συχνά και η ανασφάλεια δικαίου που επάγεται δεν είναι αμελητέα.
Αν οι νέες οδηγίες εφαρμόζονται άμεσα τι θα συμβεί με τις διαδικασίες που είναι σε εξέλιξη? Τι θα συμβεί με έργα που είναι σε εξέλιξη αν μάλιστα οι νέες οδηγίες δεν αφορούν μόνον διαδικασίες ανάθεσης αλλά και διαδικασίες εκτέλεσης?
Η οδηγία 2004/18 «περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών», αποτελεί ένα ενιαίο πλαίσιο που ενσωματώνει τις ρυθμίσεις των οδηγιών 93/37/ΕΟΚ «για το συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων έργων», 93/36/ΕΟΚ «για το συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων προμηθειών» και 92/50/ΕΟΚ «για το συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών» όπως είχαν τροποποιηθεί και ίσχυαν^{^[1]} με την οδηγία 97/52/ΕΚ για την τροποποίηση των οδηγιών 92/50/ΕΟΚ, 93/36/ΕΟΚ και 93/37/ΕΟΚ περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, συμβάσεων προμηθειών και συμβάσεων δημοσίων έργων αντιστοίχως καθώς και την οδηγία 2001/78/ΕΚ για την χρήση τυποποιημένων εντύπων στη δημοσίευση των προκηρύξεων δημοσίων συμβάσεων ενοποιώντας το καθεστώς των έργων των υπηρεσιών και των προμηθειών καθώς και τις εξελίξεις που επήλθαν από τη νομολογία.
H προηγούμενη οδηγία για το συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων έργων 93/37/ΕΟΚ αποτελούσε κωδικοποίηση της προγενέστερης οδηγίας 71/305/ΕΟΚ, η οποία είχε επανειλημμένα τροποποιηθεί. Η οδηγία 71/305/ΕΟΚ τροποποιήθηκε με την οδηγία 80/767/ΕΟΚ, καθώς και την 89/440/ΕΟΚ, με σκοπό την ενσωμάτωση των συμφωνιών της GATT[2]. Η οδηγία αυτή τροποποιήθηκε με την οδηγία 97/52/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Οκτωβρίου 1997 περί τροποποιήσεως των οδηγιών 92/50/ΕΟΚ, 93/36/ΕΟΚ και 93/37/ΕΟΚ περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, συμβάσεων δημοσίων προμηθειών και συμβάσεων δημοσίων έργων, αντιστοίχως, η οποία εφαρμόσθηκε από τις 13 Οκτωβρίου 1998.
Η οδηγία 93/36/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 14^ης Ιουνίου 1993 περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων προμηθειών αυτή αποτελεί την συνέχεια και κωδικοποίηση των οδηγιών 77/62/ΕΟΚ, 80/767/ΕΟΚ, 88/295/ΕΟΚ. Τροποποιήθηκε με την Οδηγία 97/52/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Οκτωβρίου 1997 περί τροποποιήσεως των οδηγιών 92/50/ΕΟΚ, 93/36/ΕΟΚ και 93/37/ΕΟΚ περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, συμβάσεων δημοσίων προμηθειών και συμβάσεων δημοσίων έργων, αντιστοίχως, η οποία εφαρμόσθηκε από τις 13 Οκτωβρίου 1998.
Η οδηγία 92/50 του Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 1992 για το συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων υπηρεσιών τροποποιήθηκε με την Οδηγία 97/52/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Οκτωβρίου 1997 περί τροποποιήσεως των οδηγιών 92/50/ΕΟΚ, 93/36/ΕΟΚ και 93/37/ΕΟΚ περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, συμβάσεων δημοσίων προμηθειών και συμβάσεων δημοσίων έργων, αντιστοίχως, η οποία εφαρμόσθηκε από τις 13 Οκτωβρίου 1998.
Με την οδηγία 97/52/ΕΚ επήλθαν σημαντικές τροποποιήσεις στις κοινοτικές οδηγίες 92/50/ΕΟΚ (συμβάσεις Υπηρεσιών), 93/37/ΕΟΚ (συμβάσεις Έργων) και 93/36/ΕΟΚ (συμβάσεις Προμηθειών). Οι τροποποιήσεις αυτές εντοπίζονται κυρίως στα άρθρα που αφορούν το ύψος της προϋπολογιζόμενης αξίας των συμβάσεων πάνω από το οποίο υφίσταται υποχρέωση δημοσίευσης των περιληπτικών διακηρύξεων στην επίσημη εφημερίδα της ΕΕ σε συσχετισμό με τις υποχρεώσεις των κρατών μελών κατά την σύναψη δημοσίων συμβάσεων που απορρέουν από την συνθήκη της GATT. Οι τροποποιήσεις αυτές τέθηκαν σε ισχύ και εφαρμόσθηκαν από 13.10.1998.
Η οδηγία 2001/78/ΕΚ της Επιτροπής, της 13ης Σεπτεμβρίου 2001, τροποποίησε το παράρτημα IV της οδηγίας 93/36/ΕΟΚ του Συμβουλίου, τα παραρτήματα IV, V και VI της οδηγίας 93/37/ΕΟΚ του Συμβουλίου, τα παραρτήματα III και IV της οδηγίας 92/50/ΕΟΚ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκαν από την οδηγία 97/52/ΕΚ, καθώς και τα παραρτήματα XII έως XV, XVII και XVIII της οδηγίας 93/38/ΕΟΚ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 98/4/ΕΚ και έχει ήδη καταργηθεί.
H οδηγία 93/38/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 1993 περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών οποία αποτελεί την εξέλιξη της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ[3]. ρύθμισε το καθεστώς των εξαιρούμενων τομέων που πλέον ρυθμίζεται από την οδηγία 2004/17.
Με την οδηγία 98/4/ΕΚ επήλθαν τροποποιήσεις στην οδηγία 93/38/ΕΟΚ, οι οποίες τέθηκαν σε υποχρεωτική εφαρμογή από 16.02.2000. Σκόπιμο είναι να επισημανθεί ότι, όσες από τις αναθέτουσες αρχές το επιθυμούσαν είχαν την δυνατότητα άμεσης εφαρμογής των τροποποιήσεων της οδηγίας αυτής.
Είναι ολοφάνερο ότι μετά τις αρχικές ρυθμίσεις που έγιναν ακολούθησαν σημαντικές και πολυάριθμες τροποποιήσεις οι οποίες συνοδεύθηκαν από τις εξελίξεις που αποτυπώθηκαν στα κοινοτικά έγγραφα και στη νομολογία του ΔΕΕ[4].
Σήμερα, ως εκ τούτου, η νέα τροποποίηση των οδηγιών 2014/23 ΚΑΙ 2014/ 24 δεν αποτελεί άγνωστο ζήτημα στο κοινοτικό δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων. Η νομολογία τείνει να ερμηνεύει τις συνεχείς αλλαγές υπέρ της ασφάλειας δικαίου και των γενικών αρχών του κοινοτικού δικαίου, όπως θα διαπιστωθεί. Η έλλειψη σταθερότητας και σαφήνειας του νομικού πλαισίου όταν πρέπει να συντονισθούν πολλά κράτη μέλη δημιουργεί ένα άλλοθι στα κράτη για την παράλειψη προσαρμογής τους, μια σοβαρή ανησυχία στους υποψήφιους για τους διαγωνισμούς και μια θεωρητική απορία από την πλευρά των ερευνητών αφού πριν ακόμη ολοκληρωθεί μια φάση ενσωμάτωσης έχει ήδη προχωρήσει η Επιτροπή σε νέο κύκλο μεταβολών οι οποίες συχνά ανατρέπουν το προηγούμενο καθεστώς. Μέσω των Ερμηνευτικών Ανακοινώσεων (Explanatory Notes) επιδιώκει η Επιτροπή την εξάλειψη των προβλημάτων στην ερμηνεία. Τούτο όμως δεν είναι απλό, καθώς συχνά η ίδια η Επιτροπή περιπλέκει περισσότερο τα πράγματα με τις σχετικές Ερμηνευτικές Ανακοινώσεις που δεν έχουν δεσμευτική φύση.
Και η νομολογία εξάλλου δημιουργεί μια παράλληλη πραγματικότητα την οποία τα κράτη μέλη δύσκολα μπορούν να παρακολουθήσουν. Οι μεταβολές και οι εξελίξεις της δεν παρακολουθούν άμεσα, όπως θα διαπιστώσει κανείς ειδικά πιο κάτω, το γράμμα του κοινοτικού δικαίου ακόμη και όταν δεν υπάρχει ασάφεια ως προς αυτό. Συνέπεια τούτου είναι να θίγεται σε μεγάλο βαθμό η ασφάλεια δικαίου.
Από τη μακροχρόνια εφαρμογή των διατάξεων, τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύονται από τη νομολογία του ΔΕΕ αλλά και τις πραγματικές οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στα κράτη μέλη, προκύπτουν με την πάροδο του χρόνου ποικίλα ζητήματα, στα οποία το νομοθετικό έργο της κοινότητας πρέπει να προσαρμοστεί[5].
Για το σκοπό της διευκρίνησης ανάλογων ζητημάτων διαχρονικού δικαίου ήδη η οδηγία 2004/18 είχε αναφορά στα άρθρα 80-83 στο χρόνο θέσης σε ισχύ αυτής (31/1/2006), της κατάργησης των προηγούμενων οδηγιών με συγκεκριμένη αναφορά αυτών από τη θέση σε ισχύ της συγκεκριμένης οδηγίας στις 31/01/2006, με λεκτικό ανάλογο με τις νέες οδηγίες 2014/24 και 23.
Η νομολογία (απόφαση ΔΕΕ Επιτροπή κατά Γαλλίας της 5/10/2000 C– 337/98) ως προς το ζήτημα αυτό κρίνει ότι:
«38 Στην προκειμένη περίπτωση, βεβαίως, η απόφαση περί προσφυγής σε διαδικασία με διαπραγματεύσεις χωρίς προηγούμενη προκήρυξη διαγωνισμού αποτελεί μέρος μιας διαδικασίας αναθέσεως η οποία κατέληξε μόλις τον Νοέμβριου του 1996, ήτοι δύο και πλέον έτη μετά τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο της οδηγίας 93/38. Πάντως, κατά τη νομολογία στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων, το κοινοτικό δίκαιο δεν επιβάλλει σε αναθέτουσα αρχή κράτους μέλους να παρεμβαίνει, κατόπιν αιτήσεως ιδιώτη, στις υφιστάμενες έννομες σχέσεις που συστήθηκαν για διάρκεια αορίστου χρόνου ή για πολλά έτη, εφόσον οι σχέσεις αυτές συστήθηκαν πριν από τη λήξη της προθεσμίας για τη μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο (βλ., κατά την έννοια αυτή, απόφαση της 24ης Σεπτεμβρίου 1998, C-76/97, Tögel, Συλλογή 1998, σ. Ι-5357, σκέψη 54).
39 Μολονότι είναι αληθές ότι η προαναφερθείσα απόφαση Tögel αφορούσε σύμβαση συναφθείσα ήδη πριν τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο της οδηγίας 92/50/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 1992, για τον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων υπηρεσιών (ΕΕ L 209, σ. 1), ωστόσο, η γενική αρχή που διακηρύσσεται με την απόφαση αυτή μπορεί να έχει εφαρμογή σε όλες τις φάσεις της διαδικασίας αναθέσεως μιας συμβάσεως οι οποίες είχαν συντελεσθεί πριν την ημερομηνία λήξεως της προθεσμίας μεταφοράς της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο, αλλά αποτελούν μέρος μιας διαδικασίας η οποία περατώθηκε μετά την ημερομηνία αυτή.
40 Ως προς την επιχειρηματολογία της Επιτροπής ότι η ημερομηνία η οποία πρέπει να ληφθεί υπόψη, προκειμένου να προσδιοριστεί η διαχρονική εφαρμογή της οδηγίας 93/38, είναι εκείνη της αναθέσεως της συμβάσεως, αρκεί η διαπίστωση ότι αντιβαίνει προς την αρχή της ασφαλείας δικαίου το να προσδιοριστεί το εφαρμοστέο δίκαιο εν αναφορά προς την ημερομηνία αναθέσεως της συμβάσεως, στο μέτρο που η ημερομηνία αυτή σηματοδοτεί το τέλος της διαδικασίας, ενώ η απόφαση του αναθέτοντος φορέα να ενεργήσει με ή χωρίς προκήρυξη διαγωνισμού έχει ληφθεί κανονικά στο αρχικό στάδιο της διαδικασίας αυτής.
41 Εν προκειμένω, έστω και αν η ύπαρξη τυπικής αποφάσεως του αναθέτοντος φορέα να ενεργήσει μέσω διαδικασίας με διαπραγματεύσεις χωρίς προκήρυξη διαγωνισμού για την ανάθεση της επίδικης συμβάσεως δεν προκύπτει σαφώς από τα έγγραφα της δικογραφίας, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι, με την απόφασή του της 19ης Ιουλίου 1990, το συμβούλιο του Sitcar αποφάσισε «να λάβει υπόψη ότι οι μελέτες και η εκτέλεση του τμήματος “Σύστημα και εξοπλισμός συνδεόμενος με το σύστημα” οδηγούν στη σύναψη συμβάσεως συνολικής εκτελέσεως του έργου με την εταιρία Matra-Transport». Πράγματι, από τη φράση αυτή προκύπτει ότι, το αργότερο κατά την ημερομηνία της αποφάσεως αυτής και, επομένως, πολύ πριν τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς της οδηγίας 93/38 στο εσωτερικό δίκαιο, η απόφαση του αναθέτοντος φορέα να ενεργήσει μέσω διαδικασίας με διαπραγματεύσεις χωρίς προκήρυξη διαγωνισμού είχε ήδη ληφθεί.
42 Κατά συνέπεια, επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι η οδηγία 93/38 δεν έχει εφαρμογή στην επιλογή στην οποία προέβη ο αναθέτων φορέας να προσφύγει στη διαδικασία με διαπραγματεύσεις χωρίς προκήρυξη διαγωνισμού για την ανάθεση της συμβάσεως ως προς το σχέδιο ελαφρού μετρό της περιοχής της Rennes».
Εξάλλου με την πρόσφατη απόφαση του ΔΕΕ Ιmpressa Pizzaroti & SpA κατά Commune di Bari της 10ης Ιουλίου 2014 C- 213/13 κρίθηκε ότι:
«31      Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι εφαρμοστέα είναι καταρχήν η οδηγία που ισχύει κατά το χρονικό σημείο κατά το οποίο η αναθέτουσα αρχή επιλέγει το είδος της διαδικασίας που θα εφαρμόσει και δίνει οριστική απάντηση στο ζήτημα αν υπάρχει ή όχι υποχρέωση διεξαγωγής διαγωνισμού για την ανάθεση μιας δημοσίας συμβάσεως (απόφαση Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών, C‑576/10, EU:C:2013:510, σκέψη 52 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία). Αντιθέτως, δεν έχουν εφαρμογή οι διατάξεις οδηγίας της οποίας η προθεσμία για τη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο έληξε μετά το χρονικό αυτό σημείο (βλ., υπό το πνεύμα αυτό, απόφαση Επιτροπή κατά Γαλλίας, C‑337/98, EU:C:2000:543, σκέψεις 41 και 42).
32      Στην υπό κρίση υπόθεση, οι οδηγίες 92/50 και 93/37 είχαν εφαρμογή στις 14 Αυγούστου 2003, ημερομηνία της δημοσιεύσεως, εκ μέρους του Comune di Bari, προκηρύξεως «έρευνας αγοράς», προς τον σκοπό της ανεγέρσεως του δικαστηριακού συγκροτήματος του Μπάρι. Οι ίδιες οδηγίες είχαν εφαρμογή όταν, μετά την τροποποίηση του οικονομικού πλαισίου που συνδεόταν με την ολοσχερή κατάργηση της δημόσιας χρηματοδοτήσεως, ο Comune di Bari, τον Σεπτέμβριο του 2004, εκτίμησε, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρασχέθηκαν στο Δικαστήριο, ότι όφειλε να κινήσει νέα διαδικασία επιλογής αντί να διαπραγματευθεί απευθείας με την Pizzarotti, χωρίς προκήρυξη νέου διαγωνισμού, τη σύναψη «συμβάσεως μισθώσεως ακινήτου που δεν έχει ακόμα αποπερατωθεί».
33      Αντιθέτως, η οδηγία 2004/18 δεν είχε εφαρμογή κατά τις διάφορες αυτές ημερομηνίες, δεδομένου ότι η προθεσμία μεταφοράς της στην εσωτερική έννομη τάξη έληγε, σύμφωνα με το οικείο άρθρο 80, παράγραφος 1, μόλις στις 31 Ιανουαρίου 2006».
Τέλος στο ίδιο πλαίσιο κρίσιμη είναι και η απόφαση της 7/4/2016 Partner Apelski κατά Zarzad Oczyszczania C- 324/14 η οποία ρητά αναφέρει τα εξής:
«83      Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό πρέπει, κατ’ αρχάς, να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία, εφαρμοστέα είναι κατ’ αρχήν η οδηγία που ισχύει κατά το χρονικό σημείο κατά το οποίο η αναθέτουσα αρχή επιλέγει το είδος της διαδικασίας που θα εφαρμόσει και δίνει οριστική απάντηση στο ζήτημα αν υπάρχει ή όχι υποχρέωση διεξαγωγής διαγωνισμού για τη σύναψη δημοσίας συμβάσεως. Αντιθέτως, δεν έχουν εφαρμογή οι διατάξεις οδηγίας της οποίας η προθεσμία για τη μεταφορά στην εσωτερική έννομη τάξη έληξε μετά το χρονικό αυτό σημείο (απόφαση της 10ης Ιουλίου 2014, Impresa Pizzarotti, C‑213/13, EU:C:2014:2067, σκέψη 31 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
84      Στην υπόθεση της κύριας δίκης, η επίμαχη διαδικασία συνάψεως συμβάσεως δημοσιεύθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2013 ενώ η οδηγία 2014/24 εκδόθηκε μόλις στις 26 Φεβρουαρίου 2014 και, εν πάση περιπτώσει, η προθεσμία για τη μεταφορά της στην έννομη τάξη των κρατών μελών θα λήξει, βάσει του άρθρου της 90, στις 18 Απριλίου 2016.
85      Υπό τις συνθήκες αυτές, η οδηγία 2014/24 δεν εφαρμόζεται ratione temporis στην υπόθεση της κύριας δίκης».

Κατά συνέπεια, εκάστοτε εφαρμοστέα είναι κατ’ αρχήν η οδηγία που ισχύει κατά το χρονικό σημείο κατά το οποίο η αναθέτουσα αρχή επιλέγει το είδος της διαδικασίας που θα εφαρμόσει και δίνει οριστική απάντηση στο ζήτημα αν υπάρχει ή όχι υποχρέωση διεξαγωγής διαγωνισμού για τη σύναψη δημοσίας συμβάσεως. Μετά την ημερομηνία ισχύος των νέων οδηγιών και την κατάργηση των προγενέστερων, οι νέες οδηγίες έχουν εφαρμογή στους σε εξέλιξη διαγωνισμούς, παρά το γεγονός ότι κατά το χρόνο που αυτοί ξεκίνησαν να διεξάγονται ίσχυε η προηγούμενη οδηγία.

Το ζήτημα της εφαρμογής των οδηγιών σε ήδη κινηθείσα διαδικασία επιλύει η απόφαση της 5/10/2000 του ΔΕΕ Επιτροπή κατά Γαλλίας C-337/98, ενώ με τις προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα Jacobs της 23/3/2000 επιλύεται κάθε λεπτομέρεια για το ζήτημα των σταδίων σε εξέλιξη διαγωνισμού (ιδίως παρ. 32 επ.).
^{^[1]} Για την ερμηνεία των προγενέστερων οδηγιών που αφορούν τις δημόσιες συμβάσεις βλ. Bovis Ch., EC public procurement: case law and regulation, oxford university press, 2006, σελ. 95 επ, Arrowsmith S. and Hartley K., Public Procurement, Edward Elgar, 2002, Arrowsmith S., The Law of Public and Utilities Procurement, Sweet & Maxwell, 1996, 1st ed, Κουτούπα –Ρεγκάκου Ε., Δημόσιες Συμβάσεις και Κοινοτικό Δίκαιο, Σάκκουλας Θεσσαλονίκη, 1995, Σκουρή Β., Διοικητικές συμβάσεις και δημόσια έργα, Πρακτικές εφαρμογές με αφορμή ζητήματα ελληνικού και ευρωπαϊκού κοινοτικού δικαίου, β έκδ. Θεσσαλονίκη, Σάκκουλας, 1997, Τροβά Ε., Το κοινοτικό δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων και εκεί βιβλιογραφία.
[2] Για την εξέλιξη του δικαίου της ΕΕ στο αντικείμενο αυτό μεταξύ άλλων βλ. και Bovis C., The Next Public Procurement Regime of the European Union: A Critical Analysis of Policy, Law and Jurisprudence, 7. E.L. Rev. 2005, 30(5), σελ. 607-630, Catala N., (dir.), L’Europe et les marchés publics, Eyrolles, 1994, Delvolvé P., De nouveaux contrats publics, les contrats globaux, RFD adm. 2004, σελ., 1079. Από την ελληνική βιβλιογραφία Μάρδα Δ./Σπαχή Α., Προμήθειες του Δημοσίου. Το ολοκληρωμένο έργο της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ΕΕΕυρΔ, 1993, σελ. 561, Κουτούπα- Ρεγκάκου Ε., Δημόσιες Συμβάσεις και Κοινοτικό Δίκαιο, Διαδικασίες ανάθεσης και έννομη προστασία, Θεσσαλονίκη, Σάκκουλας 1995, 49., καθώς και στο Πράσινο Βιβλίο για τις Δημόσιες Συμβάσεις στην ΕΕ. Τη σχετική πρόβλεψη επικαλείται η απόφαση του ΔΕΕ της 17/9/1998 C-323/96 Επιτροπή κατά Βελγίου, η οποία αναφέρεται στην οδηγία 93/37/ΕΟΚ.
[3] Οδηγία 90/531/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 17ης Σεπτεμβρίου 1990 σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών . Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 297 της 29/10/1990 σελ. 0001 – 0048
[4] Trybus M., Improving the efficiency of public procurement systems in the context of the European Union enlargement process, Public Contract Law Journal, Spring 2006.
[5] Βλ. ήδη και τη ρητή αναφορά στο προοίμιο της οδηγίας ως προς το θέμα στην παρ. 1 αυτού
(1) Η παρούσα οδηγία βασίζεται στη νομολογία του Δικαστηρίου, ιδίως στη νομολογία σχετικά με τα κριτήρια ανάθεσης, η οποία διασαφηνίζει τις δυνατότητες των αναθετόντων φορέων να ικανοποιούν τις ανάγκες του ενδιαφερομένου κοινού, συμπεριλαμβανομένου του περιβαλλοντικού ή κοινωνικού τομέα, υπό τον όρο ότι τα κριτήρια αυτά συνδέονται με το αντικείμενο της σύμβασης, δεν παρέχουν απεριόριστη ελευθερία επιλογής στον αναθέτοντα φορέα, μνημονεύονται ρητώς και τηρούν τις θεμελιώδεις αρχές που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 9.

Τετάρτη 18 Μαΐου 2016

Το δίκαιο των δημόσιων συμβάσεων: δύσκολοι καιροί για πρίγκηπες

17 May

Posted at 12:35h in Παρδαlaw by Ελένη Τροβά

Ενα αφιέρωμα και πάλι από τα Νομικά Νέα αυτή τη φορά με θέμα το αγαπητό για μένα δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων! λίγο η τύχη λίγο η εποχή δούλεψα γι’αυτό τον τομέα χρόνια και έμαθα πολλά. Συνεχίζω να μαθαίνω όμως και να διαβάζω καθώς το δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων όπως διαμορφώθηκε μετά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου στη χώρα είναι ιδιαίτερα σύνθετο.

Κάποτε είχαμε το δίκαιο των δημοσίων έργων και των προμηθειών. Με αυτούς τους κώδικες δούλευε το δημόσιο και αυτούς τους κώδικες ήξερε και εφάρμοζε ή παρέκαμπτε. Σταδιακά μετά το 1990 ήρθε το κοινοτικό δίκαιο και αποκτήσαμε δύο επίπεδα κανόνων, τους εθνικούς και τους κοινοτικούς. Φυσικά με δεδομένο το δυισμό ιδιωτικό και δημόσιο δίκαιο στην ουσία τέσσερα επίπεδα και δύο ομάδες δικαστηρίων να τα εφαρμόζουν, χώρια η διαιτησία. Ώσπου να συνειδητοποιήσουμε το γεγονός ως έννομη τάξη και πριν καλά καλά ενσωματώσουμε τις σχετικές οδηγίες ήρθαν οι ιδιαιτερότητες: ανώνυμες εταιρίες του δημοσίου, εφαρμογή κανόνων του ιδιωτικού δικαίου σε έργα δημοσίων φορέων, συμβάσεις παραχώρησης δημοσίων έργων, μικτές συμβάσεις κοκ. Η δεκαετία του 90-2000 κύλισε με τέτοια ζητήματα να πρυτανεύουν και να οδηγούν σε αδιέξοδο συχνά την δημοπράτηση έργων σε καιρούς πακέτου Ντελόρ κλπ, χωρίς να συζητούμε για τα ζητήματα της διαφθοράς που πάντα ελλοχεύουν. Φυσικά με το κοινοτικό δίκαιο ήρθε και το δίκαιο περιβάλλοντος που τρύπωσε στα έργα αλλά προς το παρόν αυτό το αφήνουμε στην άκρη.

Η δεκαετία 2000-2010 ήταν η δεκαετία των μεγάλων συμβιβασμών καθώς η ελληνική έννομη τάξη βίωσε τους Ολυμπιακούς Αγώνες και το κατεπείγον που επάγονταν, τους συμβιβασμούς των παραχωρήσεων στα μεγάλα οδικά έργα, το αδιέξοδο της υποθαλάσσιας και του μετρό Θεσσαλονίκης. Κανόνες πολλοί παρήχθησαν, νέες κοινοτικές οδηγίες, κωδικοποιήσεις του νόμου δημοσίων έργων και κανόνες πολλοί δεν εφαρμόσθηκαν. Δίκες έγιναν και διαιτησίες πολλές. Στο επίκεντρο ο Βασικός Μέτοχος που ανήγαγε σε συνταγματικό επίπεδο το θέμα του επιχειρείν στον ίδιο τομέα. Μετά τους συμβιβασμούς αυτούς ήρθε ο νέος κύκλος ανησυχιών: η καταστροφή των μικρότερων εταιριών και επιχειρηματικών μονάδων, η αποτυχία έγκαιρης αποπεράτωσης των έργων και των συμβάσεων.

Στη νέα τρέχουσα δεκαετία βιώσαμε το λεγόμενο reset στα μεγάλα έργα, το τέλος του νόμου των δημοσίων έργων που όλο παρατείνεται, την νέα δέσμη οδηγιών κοινοτικού δικαίου, τις ειδικές διατάξεις για τις διαιτησίες και τη μεταφορά εκκρεμών δικών από τα τακτικά δικαστήρια στη διαιτησία, την οικονομική κρίση και την κάμψη του κλάδου, την αδυναμία εξόφλησης υποχρεώσεων από το Δημόσιο κοκ. Η δεκαετία της κρίσης κορυφώνεται με την σημασία της εμπλοκής της επιτροπής ανταγωνισμού στο χώρο των δημοσίων συμβάσεων που εκκρεμεί επί έτη και φαίνεται να προωθείται πλέον αναδεικνύοντας ένα πρόβλημα γνωστό από καιρό στην Ευρώπη και στη χώρα μας.

Μέσα σε αυτό το καθεστώς οι κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και των Επενδύσεων διεκδικούν το ρόλο που τους αρμόζει μέσω του κοινοτικού δικαίου όλο και πιό δυναμικά ενισχύοντας την πολυνομία και την ανασφάλεια δικαίου ενώ η κρίση και το προσφυγικό επιβάλλουν σωρεία απ’ευθείας αναθέσεων.

Παράλληλα εκκρεμεί ένας νέος νόμος εκατοντάδων άρθρων και σελίδων για τα δημόσια έργα, τις προμήθειες και τις υπηρεσίες ενώ παρήλθε η προθεσμία απευθείας εφαρμογής των νέων οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις.
Στο αφιέρωμα αυτό θα προσπαθήσουμε να συνοψίσουμε τις εξελίξεις ελπίζοντας ότι ώσπου να διαβαστεί θα υπάρχει ακόμη η Ευρώπη που το επέβαλλε και το πλήρωσε εν πολλοίς!

Τετάρτη 4 Μαΐου 2016

my verdict

Posted at 12:17h in Partner Wolf by Ελένη Τροβά

Ο θάνατος ενός παιδιού είναι πάντα ένα οδυνηρό γεγονός δραματικό και παράλογο. Ακόμη περισσότερο όταν αυτός ο θάνατος προέρχεται από τον καλύτερο φίλο του ανθρώπου, το σκύλο ο οποίος έτυχε να πέσει σε χέρια ανθρώπινα μεν απάνθρωπα δε. Οκτώ άγρια ροτβάιλερ διατηρούσε συνταξιούχος στο σπίτι του στο οποίο καλούσε κόσμο. Οκτώ άγρια σκυλιά τα οποία πέτυχε να εξαγριώσει με πείνα, ομοφαγία, ξύλο, βία και όλα εκείνα τα χαριτωμένα τεχνάσματα στα οποία ένας έμπειρος άνθρωπος καταφεύγει για να δημιουργήσει ένα εργαλείο φόνου. Από το φόβο του για τους άλλους, από την ανασφάλεια που τον διακατέχει, από τη μαγκιά για την δύναμη που υποθέτει ότι κατέχει και μάλιστα επί οκτώ. Καμία αμέλεια δεν υπάρχει από τον συγκεκριμένο ιδιοκτήτη για το φόνο του παιδιού. Απολύτως καμία. Με δόλο κατασκευάζεις τα σκυλιά σου σε όργανα εγκλήματος έστω και αν δεν είχες ως στόχο το συγκεκριμένο παιδί. Mε απόλυτο δόλο ενήργησε και ο ίδιος και μάλιστα οκταπλό! Με όμοιο δόλο θα μπορούσε να κάνει εργαλείο εγκλήματος και ένα τριανάφυλο αν ο βίος του επέβαλε για προστασία να γίνουν τα αγκάθια του μέσον διαχωρισμού του δικού του κόσμου από τον κόσμο των άλλων. Σύνηθες το φαινόμενο.
Η επιλογή αυτής της ράτσας όπως και των πιτμπουλ είναι ιδιαίτερα συνηθισμένη στον ανασφαλή άνθρωπο που δηλώνει μέσω του σκύλου του σκληρός. Ενόψει αυτού είναι δεδομένο ότι θα τα αγριέψει τα ζώα και θα τα κάνει συνήθως φονικά εργαλεία. Ποτέ μου δεν θα ξεχάσω τον καιρό των Ολυμπιακών Αγώνων στο πάρκο Αναβρύτων ένα νεαρό κάτοχο λιτού ροτβάιλερ που γελούσε καθώς ο σκύλος του τίναζε σα μπλουζα το δικό μου λυκόσκυλο, το Βόλφ. Ο άσπρος σκύλος έγινε κόκκινος από αίμα και ο φίλος που με συνόδευε κατέληξε στο ΚΑΤ. Ο τύπος γελούσε, γελούσε, γελούσε… με τη βλακεία μας, με την αφέλειά μας με το “χαλασμένο” όπως είπε σκύλο μας…
Με σκληρότητα υποχρεούμαι να επισημάνω ότι η όψιμη συνύπαρξη των ελλήνων με ζώα ως ζώα συντροφιάς έχει δημιουργήσει μια τεράστια απουσία ηθικών κανόνων και παιδείας. Είτε μιλάμε για τη ρύπανση των δρόμων, είτε για το σουσουδισμό του μικρού σκύλου, είτε για τη μαγκιά του μεγάλου σκύλου, είτε για την υπερβολή του ζωόφιλου η στάση μας με τα ζώα είναι ακόμη ανώριμη και ανήθικη και για μας και για εκείνα. Επίσης είναι παράνομη καθώς επιτρέπει την οπλοκατοχή στο όνομα της ζωοφιλίας και του νεοπλουτισμού. Φαινόμενα ποικίλα αναπτύσσονται με αφορμή τη συγκεκριμένη σχέση του ανθρώπου με το σκύλο: βασανισμοί ζώων, θανατώσεις ασιτεία, εγκατάλειψη σε μπαλκόνια, αντικοινωνική συμπεριφορά, επίδειξη δύναμης και φόβου από ανθρώπους μέσω των σκύλων τους. Περισσότερο συχνά από ότι θα επέτρεπε η συνήθης παθολογία των συνανθρώπων μας.
Δεν κατανοώ όμως τον ποινικό νόμο που θεωρεί αμέλεια την κατοχή εξαγριωμένου ζώου και την ανθρωποκτονία μέσω αυτού. Η προετοιμασία που απαιτείται είναι συστηματική και σπουδαία. Ο δόλος διαρκής και στοχευμένος. Ο θάνατος από δάγκωμα εξόχως πιθανώς. Ισως δεν στόχευε ο κάτοχος της μοιραίας αγέλης στο συγκεκριμένο παιδί. Εχει όμως σημασία?
Οσο για το πορτίδιο και τις δηλώσεις του συναδέλφου συνηγόρου υπεράσπισης τι να πει κανείς. Και σε κλουβί να διατηρούσε οκτώ άγρια σκυλιά κάποιος σίγουρα δεν θα μπορούσε να μην φέρει ευθύνη. Εκτός και αν αποδειχθεί ότι υπήρχε ελάττωμα στον καταλογισμό.
“Ελεύθερος αφέθηκε, μετά την άσκηση δίωξης εναντίον του για ανθρωποκτονία εξ αμελείας, ο 72χρονος ιδιοκτήτης των δύο σκυλιών ράτσας ροτβάιλερ που τραυμάτισαν θανάσιμα το 5χρονο αγόρι στα Λευκάδια Κοζάνης το μεσημέρι της Κυριακής του Πάσχα“

Πέμπτη 28 Απριλίου 2016

Μπαζάρ για δικηγόρους: ένα είδος προς εξαφάνιση

Posted at 13:33h in Partner Wolf by Ελένη Τροβά

Υπάρχουν για μένα δυό λογιώ δικηγόροι! Οι δικηγόροι με σκύλο και εκείνοι δίχως! Από τους πρώτους άλλοι συντροφεύονται και στο γραφείο άλλοι μόνο στο σπίτι.
Και από αυτούς που συντροφεύονται στο γραφείο ορισμένοι έχουν το σκύλο τους για συνεταίρο.
Οι σκυλοδικηγόροι λοιπόν με ή χωρίς γραβάτα είναι μια σπάνια ράτσα ανθρώπων που εμείς οι σκύλοι συμπαθούμε ιδιαίτερα. Ως σκύλοι όμως αγαπάμε όλους τους ανθρώπους άρα και τους δικηγόρους. Εστω και αν πολλοί τους εχθρεύονται. Πρόσφατα και ο ΣΥΡΙΖΑ γιατί λέει φοράνε γραβάτα ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ όχι.
Μοναδικό τους κουσούρι για μένα είναι ότι δεν πολυπερπατούν και οι βόλτες μας είναι κάπως λιγοστές. Κατά τα άλλα όμως είναι εντάξει τύποι. Λένε πως κουράζονται στις εξωτερικές εργασίες, στα συμβούλια και τα δικαστήρια. Εμείς τους λέμε ότι με αυτά και εκείνα έκαναν κοιλίτσα και πώς οι βόλτες είναι κάτι που ποτέ δεν πρέπει να αφήνουν στην μπάντα γιατί άνθρωπος άβολτος οργή θεού.
Οι σκυλοδικηγόροι θυμούνται ότι υπάρχουν λόγοι κάτι, κάποιον να χαϊδεύεις και κάποτε για κάτι ή για κάποιον να χαμογελάς. Εμείς αυτό το στηρίζουμε καθώς ζούμε για το χάδι και δίχως αυτό (σε αντίθεση με τους περισσότερους ανθρώπους) μαραζώνουμε. Ζούμε επίσης για το χαμόγελο και όταν γελάμε κρέμεται η γλώσσα μας και λάμπουν τα μάτια μας.
Οι σκυλοδικηγόροι δεν νοιάζονται για το αν έχουν τρίχες στα ρούχα ούτε αν το γραφείο τους δεν μοιάζει πολύ καθωσπρέπει. Είναι κάπως σα τη βασίλισσα της Αγγλίας που στα 90 της χρόνια ποζάρει με τα τέσσερα σκυλιά της όλο χαρά και τα έχει παντού στα ανάκτορα. Φυσικά οι άλλοι στην Ελλάδα τους θεωρούν ψώνια και χαμένα κορμιά. Ιδίως όσοι δεν ξέρουν για τη βασίλισσα της Αγγλίας και για άλλα χαμένα κορμιά που έζησαν με το σκύλο τους παντού … για να μη θυμηθώ το Μπαλτίκ του Μιττεράν, το Φρόιντ αλλά και τόσους μα τόσους μαρξιστές με σκύλο…
Εμαθα πώς οι δικηγόροι κινδυνεύουν και πως θα πληρώνουν τόσα λεφτά για τα ταμεία τους που κόκαλο δε θα μείνει για μας.
Ενα μπαζάρ προτείνω λοιπόν για αυτούς, να κάνουμε όλοι οι σκύλοι ένα μπαζάρ, όπως κάνουν οι άνθρωποι για τα αδέσποτα.
Αισθάνομαι την ανάγκη να μιλήσω λοιπόν στον κ. Κατρούγκαλο για τα χαμένα αυτά κορμιά που τα θεωρεί και είδος προς εξαφάνιση όπως πολλοί άνθρωποι μιλούν για μας τους σκύλους αδέσποτους ή μη και μας αγαπούν και κάνουν και μπαζάρ για την προστασία μας. Και στο ΔΝΤ, και στο ΣΥΡΙΖΑ και στους Θεσμούς και σε όλους: για τους δικηγόρους και τους σκυλοδικηγόρους. Θα το κάνω στο Μπαζάρ.
Σα σκύλος καλόψυχος θα αναφερθώ και τους άλλους δηλαδή που δεν έχουν σκύλο, στους δικηγόρους που μας είπε ο κ. Κατρούγκαλος ότι δεν ανήκει στη ράτσα ή κάστα μας (ευτυχώς θεέ των σκύλων ευτυχώς…) και θα προωθήσω μπαζάρ πασχαλινό για όλους. Έμαθα πως μερικοί θα κλείσουν το γραφείο τους, πώς άλλοι θα πάνε να κάνουν έδρα σε άλλη χώρα, πως κάτι νέα παιδιά φεύγουν, έμαθα πως οι γονείς τους μετανοιώνουν για τα ιδιαίτερα που ξόδεψαν και τις ζωές που σπατάλησαν. Εμένα καμία γραβάτα δεν με πείραξε. Ούτε από γραβάτα έπαθα κακό. Οι άνθρωποι με νοιάζανε μονάχα…
Καλώ λοιπόν όλους τους σκύλους να κάνουν ένα μπαζάρ για τους δικηγόρους και τη διάσωσή τους ως σπάνια είδη σε κίνδυνο είτε είναι σκυλοδικηγόροι είτε άλλοι. Τους κλωτσάνε και τους φτύνουν όπως άλλοτε τα αδέσποτα σκυλιά. Τους περιφρονούν σαν να είναι όλοι μα όλοι κλέφτες και φοροκλέφτες. Έμαθα ακούγοντας εδώ στο γραφείο για την απόγνωσή τους. Και ναι λέω να κάνω ένα μπαζάρ για αυτό το είδος προς εξαφάνιση.
Θα προασπισθώ φυσικά τους σκυλοδικηγόρους καθώς με αυτούς ζω και αν πεινάσουν και χαθούν θα χαθώ μαζύ τους. Είναι η φάρα μου. Η ράτσα μου και η κάστα μου. Είναι αυτή η φάρα που δεν ανήκει ο κ. Κατρούγκαλος που ήταν και κνίτης και συριζαίος και έγινε και καθηγητής επί πασόκ από το πασόκ και για το πασόκ. Η Ελένη τον έχει φίλο από παλιά, αλλά εγώ δε συμφωνώ. Βρίζει τη φάρα μου, τους δικηγόρους, και θα τον γαυγίζω όσο ζω.
Ενα μπαζάρ λοιπόν γι’αυτούς που ένακαν το λάθος να είναι καλοί μαθητές, να έχουν όνειρα και να σπουδάσουν. Επίσης έκαναν το λάθος να πιστέψουν σε υποσχέσεις ενός συστήματος που τους κορόιδευε ανελέητα. Ελάτε να πάρετε λαμπάδες από εμάς τους φίλους τους! Και να σας μάθουμε και δυό λογάκια για τις κάστες που θυμηθήκατε οψίμως…
Σκύλος βασιλιά και ζητιάνου μπορεί να πει για όλους τους ανθρώπους και τις ράτσες τους και τις κάστες τους! images

Τρίτη 26 Απριλίου 2016

Mάριο Μόντι και Μπάρακ Ομπάμα για το τέλος της Ευρώπης

Posted at 15:40h in Παρδαlaw by Ελένη Τροβά

Δύο πρόσωπα στο ίδιο διάστημα έκρουσαν τον κώδωνα για το πιθανό τέλος της Ενωσης που ονομάσαμε εν τέλει Ευρωπαϊκή. Μετά από διάφορα ονόματα η Ενωση αυτή κρατών, αξιών και πολιτών φαίνεται να βαδίζει προς το τέλος με τρόπο δραματικό και αργό καταστρέφοντας όσους οραματίσθηκαν καρπούς ειρήνης και ευημερίας από αυτήν, τους λαούς της Ευρώπης.

Ανήσυχος για το ενδεχόμενο διάλυσης της Ευρώπης δηλώνει στο Politico ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας, Mario Monti.

Για πρώτη φορά σε μια μακρά ακαδημαϊκή και πολιτική διαδρομή μέσα και γύρω από το ευρωπαϊκό project, ο Monti φοβάται ότι ένας συνδυασμός διεφθαρμένων -όπως είπε- εθνικών πολιτικών, διαρθρωτικών δυσλειτουργιών στη “μηχανή” των Βρυξελλών και εξωτερικών κρίσεων μπορεί να πυροδοτήσει την κατάρρευση της ΕΕ. Ή χειρότερα, την επιστροφή του αιμοδιψούς παρελθόντος που προηγήθηκε αυτής.

Ο πρώην πρωθυπουργός εκφράζοντας την ανησυχία του ότι η ΕΕ κινείται στο δρόμο της διάλυσής της, πρόσθεσε ότι «η ΕΕ ποτέ άλλοτε δεν χτυπήθηκε από έναν τόσο μεγάλο αριθμό διαφορετικών κρίσεων αυτής της σοβαρότητας» αναφερόμενος στην προσφυγική κρίση, στην τρομοκρατία αλλά και στην οικονομική κρίση.

«Αυτό που με ανησυχεί είναι ότι αν και η ΕΕ εξελίχθηκε ιστορικά μέσα από μια διαδικασία κρίσης και από απαντήσεις σε κρίσεις, αυτήν την φορά φαίνεται πως δεν συμβαίνει αυτό» υπογράμμισε ο Μάριο Μόντι, διατυπώνοντας τη δυσαρέσκεια του τόσο για τις εθνικές κυβερνήσεις των κρατών – μελών όσο και για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Οπως χαρακτηριστικά ανέφερε τους τελευταίους οκτώ με δέκα μήνες για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια βλέπουμε τα κράτη μέλη να λένε στις Βρυξέλλες ότι τα προβλήματα της προσφυγικής κρίσης, της κρίσης της ευρωζώνης, της καταπολέμησης της τρομοκρατίας ότι πρέπει να είναι μια δική της λειτουργία.

«Κανείς δεν θα μπορούσε σοβαρά να υπαινιχθεί ότι οι θεσμοί της ΕΕ (Κομισιόν, Κοινοβούλιο, ΕΚΤ και Ευρωπαϊκό Δικαστήριο) είναι αυτοί που ευθύνονται για την έλλειψη μιας επαρκούς και έγκαιρης απάντησης στις σημερινές κρίσεις. Είναι όμως υπεύθυνο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο» υποστήριξε ο κ. Μόντι.

Παράλληλα στο Ανόβερο ο Πρόεδρος των ΗΠΑ αφού σημείωσε ότι η κ. Μέρκελ βρίσκεται από την σωστή πλευρά της Ιστορίας επισήμανε:

«Η ενωμένη Ευρώπη, που ήταν κάποτε το όνειρο λίγων, είναι σήμερα ελπίδα για πολλούς και αναγκαιότητα για όλους», δήλωσε ο αμερικανός πρόεδρος Μπάρακ Ομπάμα σε εφ΄ όλης της ύλης ομιλία στο Αννόβερο στο περιθώριο της Βιομηχανικής Έκθεσης. Στη συνέχεια επισκέφθηκε από κοινού με την καγκελάριο Μέρκελ περίπτερα αμερικανών και γερμανών εκθετών.

Αναφερόμενος στην Ευρώπη στην ομιλία στο Αννόβερο ο Μπάρακ Ομπάμα χαρακτήρισε την ΕΕ, η οποία σήμερα ταλανίζεται από την προσφυγική κρίση και την απειλή ενός Brexit, ως «ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά κεκτημένα της νεότερης ιστορίας. Μια ενωμένη Ευρώπη διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο παγκόσμια γίγνεσθαι», είπε ο αμερικανός πρόεδρος για να προσθέσει ότι μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου χρειάστηκαν στην Ευρώπη «γίγαντες σαν τον Κόνραντ Άντερναουερ» για να γίνουν από αντίπαλοι σύμμαχοι. «Είσαστε οι κληρονόμοι ενός αγώνα για την ελευθερία. Είσαστε πιο ισχυροί ενωμένοι» υπογράμμισε ο Μπάρακ Ομπάμα, ο οποίος λίγες μόνο ώρες νωρίτερα είχε ταχθεί στο Λονδίνο υπέρ της παραμονής της Μεγάλης Βρετανίας στην ΕΕ.

Η συζήτηση με όρθιους τους Γάλλους και έτοιμους για έξοδο τους Βρεττανούς, με πονεμένους τους Ελληνες και οργισμένους τους Ιταλούς, τους Ισπανούς με προβλήματα χωρίς τέλος και το φασισμό στο προσκεφάλι μας, με πρόσφυγες και τρομοκρατία, δεν είναι τυχαία ούτε στιγμιαία. Την ενωμένη Ευρώπη ως αναγκαιότητα για τις ΗΠΑ θα όφειλε να εκτιμήσει ο Μπαράκ Ομπάμα επιτρέποντας στους Γάλλους να κοιμηθούν κανένα βράδυ και στις Βρυξέλλες να φοβούνται λιγότερο. Πώς? με ξέρει το δίχως άλλο πώς να το κάνει επιτρέποντας στον Μάριο Μόντι να αναπολεί τις απαρχές της Ευρώπης που στήριξε αντί να ανακοινώνει το τέλος της που αν και ζοφερό μοιάζει ιδιαίτερα πιθανό σε όλους.

Τετάρτη 20 Απριλίου 2016

pacta sunt servanda

18 Apr pacta sunt servanda

Posted at 17:10h in Της ημέρας by Ελένη Τροβά

Συνηθέστατη πρακτική των τελευταίων ετών η ομφαλοσκόπιση σε σχέση με συμβάσεις που υπογράφει το Δημόσιο συνήθως, δεσμεύεται, αλλά μετά το ξανασκέπτεται και προβληματίζεται. Εχει συμβεί πολλές φορές στο παρελθόν, το θυμάμαι δα από τον καιρό του Νέου Διεθνούς Αερολιμένα των Σπάτων οπότε το ΠΑΣΟΚ ξαναείδε τη σύμβαση και τη βελτίωσε σαν και η σύμβαση να ήταν ποιητικό κείμενο και η πολιτική ηγεσία ο επιμελητής του. Το πρόβλημα έχει κοινό πολιτικό παρονομαστή. Οτι υπογράφει μια κυβέρνηση το ξανασκέπτεται μια άλλη. Συνήθως για να καταλήξει στα αυτά συμπεράσματα από άλλο δρόμο. Το Ελληνικό αποτελεί μια συμφωνία κατά της οποίας κανείς πολλά μπορεί να καταμαρτυρήσει. Συμφωνία που προέκυψε με ένα μόνο διαγωνιζόμενο που γράφθηκε σε σκοτεινά δωμάτια… Μια κακή κάκιστη συμφωνία που όμως υπογράφθηκε. Τι παράδειγμα αλήθεια δίνει κανείς όταν το “ξανασκέπτεται” συμβατικά επειδή είναι κράτος? Μπορεί το κράτος να αλλάζει γνώμη και να μην τιμά την υπογραφή του όταν χαρακτηρίζεται από συνέχεια?
Ας το ξανασκεφθούμε με αφορμή την πρόσφατη είδηση για το πονεμένο Ελληνικό.
Νέα τροπή στη συμφωνία παραχώρησης του φιλέτου του Ελληνικού στον όμιλο Λάτση, αντί “πινακίου φακής”, που είχε συνάψει το ΤΑΙΠΕΔ επί κυβερνήσεως Σαμαρά-Βενιζέλου, από την έκθεση της Ομάδας Έργου, που συστάθηκε τον περασμένο Ιανουάριο, κατόπιν εντολής του υπουργού Επικρατείας Αλ. Φλαμπουράρη,(και η οποία αποτελείται από τον Νίκο Μπελαβίλα, διευθυντή Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος του Πολυτεχνείου, τον Ιωάννη Πολύζο, ομότιμο καθηγητή στον ΕΜΠ και πρώην πρόεδρο του ΟΡΣΑ, τη Βίβιαν Γλένη, νομικό MSc πολεοδόμο, την Πωλίνα Πρέντου, αρχιτέκτονα MSc πολεοδόμο, τον Πασχάλη Σαμαρίνη, δρα αρχιτέκτονα-πολεοδόμο, και τον Λουκά Τριάντη, δρα αχριτέκτονα-πολεοδόμο), αλλά και από το Μικτό Γνωμοδοτικό Συμβούλιο, (δηλαδή την κοινή Συνεδρίαση του Συμβουλίου Ιδιοκτησίας Δασών και του Συμβουλίου Ιδιοκτησίας Δημοσίων Κτημάτων και Ανταλλαξίμου Περιουσίας), που σύμφωνα με πληροφορίες, βάζει φρένο στα σχέδια του ΤΑΙΠΕΔ, για την εκχώρηση του πρώην Αεροδρομίου του Ελληνικού, σε εξευτελιστική τιμή, στη Lamda.
H έκθεση που αποκάλυψε η κυριακάτικη Realnews θέτει μείζονος σημασίας ζητήματα για τον διαγωνισμό και τη σύμβαση που έχει ήδη υπογράψει το ΤΑΙΠΕΔ με τη Lamda Development του Ομίλου Λάτση, ενώ αποδεικνύει τη ζημιά που κινδυνεύουν να υποστούν το ελληνικό Δημόσιο, αλλά και οι τοπικές κοινωνίες, ενώ καταρρίπτει κάθε επιχείρημα υπέρ της υλοποίησης της συμφωνίας και ουσιαστικά δικαιώνει όσους κάνουν λόγο για «μέγα πολιτικό και οικονομικό σκάνδαλο» και για «λεόντεια σύμβαση».
Η σύμβαση διασφαλίζει, σε κάθε περίπτωση, τη Lamda, παρέχοντάς της πλήθος δικαιωμάτων, σε αντίθεση με το ελληνικό Δημόσιο, το οποίο αναλαμβάνει πλήθος υποχρεώσεων για καταβολή αποζημιώσεων. Παράλληλα, εντοπίζονται όροι που αντίκεινται στη νομοθεσία της Ε.Ε. περί «κρατικών ενισχύσεων».Προηγήθηκε η διαταγή έρευνας από τον οικονομικό εισαγγελέα για το ύψος του τιμήματος, με τα δύο πρώτα πορίσματα να καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η έκταση πωλήθηκε -και μάλιστα μετά από σκιώδεις διαγωνιστικές διαδικασίες- σε πολύ μικρότερη τιμή (915 εκατ. ευρώ) από την πραγματική της αξία, την οποία το ΤΕΕ, με έκθεσή του το 2014, εκτίμησε στα 3 δισ. ευρώ.
Εντωμεταξύ και σύμφωνα με πληροφορίες της ΟΚΕ (Ομάδα Κοινωνικής Εγρήγορσης) φρένο βάζει το Μικτό Γνωμοδοτικό Συμβούλιο.Και αυτό γιατί με βάση το Σύνταγμα και τη Συνθήκη Ανεξαρτησίας από τον Οθωμανικό ζυγό, η περιοχή των Τραχώνων, μέσα στην οποία περιλαμβάνονται και εκτάσεις του πρώην Αεροδρομίου, σύμφωνα και με την Γνωμοδότηση είναι Δημόσιες διαχειριστικά, πρόκειται δηλαδή για Εθνικές Γαίες, που αποτελούν περιουσία του Ελληνικού Λαού.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει κρίνει ότι απαγορεύεται γενικώς η διάθεση των Εθνικών Γαιών, σε τρίτους, για κερδοσκοπικούς σκοπούς. Συνεπώς είναι αδύνατη, σύμφωνα με την ΟΚΕ, και η διάθεση για κερδοσκοπικούς σκοπούς του Ελληνικού και του παραθαλάσσιου μετώπου του Αγίου Κοσμά”
Η είδηση είναι σημαντική αλλά θα πρέπει να σκεφθούμε μήπως κάποτε το πού βάζουμε την υπογραφή μας θα πρέπει να το σκεπτόμαστε σοβαρότερα?

το κουτί

19 Apr το κουτί

Posted at 12:31h in Ο παλιός είναι αλλιώς by Ελένη Τροβά

στις αρχές της δεκαετίας του 1990 δούλευα σε ένα μεγάλο δικηγορικό γραφείο το οποίο αγαπούσε “τα κουτιά”. Ήξερες ότι κατά καιρούς χτυπούσε η πόρτα και εμφανιζόταν ο κύριος με το μικρό κουτί που τα περιείχε όλα: σφραγίδες, ονόματα, νομιμοποιήσεις: μια εταιρία έτοιμη σε λίγες ώρες μέσα πίσω από την οποία έκρυβες όποιον ήθελε η ψυχή σου.

Αγορές ακινήτων? ζητούσαμε ένα κουτί
Νέα εταιρία? άλλο κουτί
Επιχειρηματικοί έρωτες και πάθη? άλλο κουτί
Κληρονομική διαδοχή αντίθετη με τον Αστικό Κώδικα? κουτί φυσικά
Εισοδήματα που έπρεπε να επενδυθούν και να μην φορολογηθούν? κουτί, κουτί
Διαθήκες και γκρίνια για πολλούς φόρους? μα φυσικά κουτί
Συνερασίες που αντιβαίνουν στον ανταγωνισμό? κουτί και παρακουτί…

Ετσι το κουτί συμπλήρωνε τη ζωή μας και ερχόταν πάντα στην ώρα του.
Εγώ κουτί δεν ήξερα να φτιάχνω ή να ζητώ. Δεν μου πολυάρεσε κιόλας. Μου θύμιζε τα οστεοφυλάκια που έβαζες τα οστά μετά την εκταφή. Γρουσούζικο πράγμα. Με την αφέλεια της ηλικίας σκεπτόμουν ότι δεν μπορείς να το εμπιστευθείς και πολύ. Οτι όλοι αυτοί οι ανώνυμοι εκπρόσωποι του αληθινού δικαιούχου μπορεί να οδηγήσουν τα πράγματα σε μπελάδες. Και αν δεν δουλέψει? Αν η εφορεία θεωρήσει ότι υπάρχει απάτη? αν … Γελούσαν οι πρεσβύτεροι συνάδελφοι.
Αργότερα αρκετοί πελάτες μου ζήτησαν “κουτιά” ή με ρώτησαν την άποψή μου. Με προφανή συνεχιζόμενη αφέλεια κατακεραύνωνα “τα κουτιά” αναλογιζόμενη ότι άλλος ένας πελάτης έφυγε με ελαφρά πηδηματάκια.
Η αλήθεια είναι ότι άδικα δυσαρέστησα ακόμη και έναν καλό μου κουμπάρο που έστεργε στα “κουτιά”. Αδικα φόβησα έναν αγαπητό πελάτη που σε “κουτί” έβαλε το καινούργια του σπίτι στο Ψυχικό. Κανείς ποτέ δεν ενοχλήθηκε για τα “κουτιά” που σκάρωσε ούτε αμφισβήτησε την παντοδυναμία του κοινού τόπου.
Και τώρα που οι offshore προβληματίζουν αυτό οφείλεται σε ξένους δάκτυλους που όπως πολλά δημοσιεύματα μας λένε ενεργούν υπέρ του Ντελαγουέρ και εναντίον των Cayman, του Παναμά κλπ.
Για μένα πάντα “το κουτί” διατηρεί μία μεταφυσική απαξία πάντως. Σε καλό να μου βγει! Θεωρώ μετ’επιτάσεως ότι ο νόμος αφορά τον τόπο όπου δρα έκαστο υποκείμενο, το χώρο που στήνει το βιο του και τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνει. Σπίτι στο Ψυχικό? φόρο στην Ελλάδα, κηπουρό με ΙΚΑ κλπ. Διαφθορά στο Καζακστάν? χρήμα Καζακστάν! κλπ. Αν για ότι ζούμε και πράττουμε, καλό ή κακό αδιάφορο, οι συνέπειες είναι “αλλού” στον τόπο που βρίσκεται το “κουτί” ας πούμε ο βίος και η πολιτείας μας άπτεται των ψευδαισθήσεων. Μένουμε βέβαια στο Ψυχικό αλλά το σπίτι ανήκει στο “κουτί”, ερωτοτροπούμε με την δίμετρη Ρωσίδα αλλά η σχέση εμπεδώνεται στο “κουτί” και όχι στο κρεββάτι.
Παρά τα χρόνια που πέρασαν θεωρώ ότι κάθε χωριάτης που κληρονομάει τον πατέρα του και δείχνει το χωραφάκι που του έμεινε πονώντας από τον ΕΝΦΙΑ και τους φόρους κληρονομίας με τρόπο απίστευτο, είναι πιό τυχερός από τον κοσμοπολίτη που κληρονομά “κουτί” έστω και αν αυτό κάνει φθηνότερη την μετάβαση της περιουσίας του. Είναι δικό μου! δηλώνει όταν πληρώνει το φόρο του και το δείχνει στον διπλανό. Κατέβαλλα το τίμημα του να ανήκω σε έναν τόπο και να συμμετέχω στο σύστημα διανεμητικής δικαιοσύνης που επέλεξα ως ψηφοφόρος. Ο άλλος, ο κοσμοπολίτης, απλά δεν έζησε ποτέ. Δεν χάρηκε τους πίνακες που συνέλλεξε γιατί τους είχε το “κουτί”. Δεν καμάρωσε το παιδί του ως διάδοχο του “θρόνου” που του αναλογεί στη ζωή γιατί όλα τα ήλεγχε και τα ήξερα το “κουτί”. Και “το κουτί” αξιώνει σιγή και προσοχή. Αξιώνει συμμετοχή, συμπαιγνία και ανηθικότητα αφού αν και είσαι εδώ είσαι αλλού και συμμετέχεις στους κανόνες ενός “αλλού” που δεν είναι ο αληθινός σου βίος. Ακριβώς όπως το “κουτί” που με αγρίευε τα πρώτα χρόνια που έμαθα για τα κουτιά των έξυπνων συμπολιτών μου: οστεοφυλάκιο.
Ξέρω ότι το να ηθικολογεί κανείς φαίνετε ίσως εκτός μόδας. Σε αυτά τα θέματα θα σου πει κάποιος δεν υπάρχει βάθος και κρίση. Υπάρχει μόνον βούληση να κρύβεσαι και να γλυτώνεις δυσάρεστες συνέπειες. Ομως ότι γίνεται στα κρυφά έχει το τίμημά του. Λίγη περισσότερη αδρεναλίνη στην αρχή και μετά αγωνία και φόβος. Μετά εκβιασμός.
Ολη η Ευρώπη βιώνει αυτό τον καιρό τον εκβιασμό των αποκαλύψεων των Panama Papers. Ολος ο κόσμος. Μόνο και μόνον γιατί κάποιοι ικανοί και γνώστες τους σύστησαν ανέξοδα να πάρουν ένα “κουτί”. Και να κρύψουν εκεί μέσα ότι έπρεπε να κρυφθεί, να κρύψουν την αληθινή τους ζωή και τις αξίες. Οποια ζωή έχουν και αν τη ζουν!

το κυνήγι των γραβατών

20 Apr το κυνήγι των γραβατών

Posted at 14:18h in Δικηγορικά by Ελένη Τροβά

Η γραβάτα απέκτησε στην Ελλάδα και την πολιτική σκηνή στις μέρες μας ιδιαίτερη σημασία, συμβολική και πρακτική.
Η κυβέρνηση χωρίς γραβάτα, οι δικηγόροι με γραβάτα η διαφορά που οφείλεται στη γραβάτα.
Οι χωρίς γραβάτα σύγχρονοι “sans culottes” επιβλήθηκαν τηλεοπτικά παντού.
Αλήθεια είναι αριστερά η απουσία γραβάτας? Δεν το κατάλαβα ποτέ. Κάποτε ξέραμε ως ρηγάδες τα ταγάρια και ως κνίτισες τα αξύριστα πόδια. Αλλά τη γραβάτα δεν την κατάλαβα ποτέ ως σημάδι της συντήρησης. Ίσως γιατί όλοι οι άνδρες φορούσαν γραβάτα αρκεί να έκαναν ένα όχι εργατικό επάγγελμα. Η γραβάτα ως αξεσουάρ εργασίας αντιδιαστέλλει μόνον την εργατική τάξη από την αστική κατά τις ώρες εργασίας της. Γιατί τις άλλες ώρες κάθε προλετάριος δικαιούται και μπορεί να φορά τη γραβάτα του. Σε γάμους και γιορτές, στην εκκλησιά, σε κηδείες.
Μοναδικό σύμβολο καταπίεσης για τους άνδρες ήταν η γραβάτα σε αντίθεση με τις γυναίκες που είχαμε πολλά: τα τακούνια, τα σουτιέν, τα λαστέξ… τόσα μα την αλήθεια.
Είναι συντήρηση η γραβάτα? Δεν θα το είχα σκεφθεί ποτέ. Ξέρω πολλούς συντηρητικούς που τη μισούν. Ιδίως αν δεν είναι πολύ ψηλοί ή αν έχουν κοιλίτσα. Το κολάρο ναι. Το λευκό κολάρο ακόμη περισσότερο. Η γραβάτα όμως! Ο λαιμοδέτης?
Όμως η γραβάτα έγινε σύμβολο διαλόγου με αφορμή τη δικηγορική εξέγερση και αποχή των τελευταίων μηνών. Οι δικηγόροι και ότι εκπροσωπούν έγιναν οι αντι-Συριζα, οι με γραβάτα. Άλλωστε συνεπέστατος και ο γραβατοφόρος Γιώργος Κατρούγκαλος στο «κυνήγι των γραβατών των άλλων».
Τι είναι λοιπόν το κυνήγι των γραβατών? Είναι ο φθόνος της αστικής τάξης που προσπάθησε να εδραιωθεί τα τελευταία χρόνια?
Είναι το μίσος στα επαγγέλματα που τη φορούν ως στολή?
Είναι η απαξία της ικανότητας να παρίσταται κανείς με ευπρέπεια? Η ίδια η απαξία της ευπρέπειας?
Τότε γιατί όχι το μαλλί που πάντα τύγχανε τέτοιας συμβολικής σημασίας? Γιατί όχι το τζην παντελόνι?
Η γραβάτα πιστεύω και το μίσος εναντίον της μπορεί να γίνει κατανοητό μόνον αν κατανοήσει κανείς γιατί η κυβέρνηση αρνείται να την φορέσει! Είναι το μόνο προπύργιο αντικονφορμισμού που διατηρεί στην εξουσία που κατέλαβε και θεωρεί ως εχθρό της ένα μικρό κομμάτι πανί. Που αν τυχόν το φορέσει άλλος γίνεται εχθρός και φορολογείται με πάθος, τιμωρείται με μανία, απαξιώνεται και διαγράφεται.
Είναι άραγε αυτή η αριστερά? Μόνον κόμπλεξ κατωτερότητας? Φαίνεται από τη σημαία τους «τη σχισμένη γραβάτα» ότι περιορίσθηκαν σε αυτή την επιλογή. Την εύκολη και τηλεοπτική.
Ας είναι λοιπόν η τύχη της χώρας να κριθεί κάτω από αυτή τη σημαία: τη γραβάτα. Όσοι γονείς ονειρεύτηκαν γαμπρό το παιδί τους, όσοι σπούδασαν τα παιδιά τους με μόχθο, όσοι πένθησαν, όσοι πίστεψαν στο αρσενικό σύμβολο ας δουν το τέλος του. Ούτως η άλλως η γραβάτα είναι σύμβολο ανδρικό μόνον. Οι γυναίκες δεν νοιαζόμαστε. Μπορούμε να είμαστε sans culottes, επαναστάτριες, μορφωμένες, δυνατές και πολεμίστριες. Και φυσικά να έχουμε δική μας σημαία.
Πέτυχε ο Σύριζα με τη συγκεκριμένη αυτή σημαία να καταστρέψει την αριστερά ως φαντασίωση έστω? Το δίχως άλλο! Καθώς ο Σύριζα ταύτισε την ιδεολογία και τις αξίες με ένα μικρούτσικο κουρέλι χωρίς κανένα νόημα. Ταύτισε την διακυβέρνηση με το κυνήγι του νεοελληνικού ονείρου του κάθε φτωχού αγρότη και εργάτη: να δει το παιδί του μορφωμένο και με πτυχίο. Και τι άφησε από την αριστερά που επικαλείται? Την αμάθεια, την αποτυχία και την χωρίς γραβάτα αμφίεση. Ε όχι λοιπόν! Δεν είναι τούτο η αριστερά. Ούτε η πρόοδος ολοκληρώνεται με την απουσία της γραβάτας.
Και οι δικηγόροι με τις γραβάτες, οι μηχανικοί του ΕΜΠ, οι γιατροί, οι δικαστές? είναι όλοι τους για τελείωμα? Μεγάλο λάθος και στόχευση χωρίς νόημα. Μια ματιά μόνον στο χώρο της αριστεράς θα έπειθε τους ανιστόρητους ότι “αυτοί” που συχνά φορούν και γραβάτα έστησαν την αριστερά στα πόδια της. Ας είναι να μην γίνει η γραβάτα το ζιβάγκο του Πασόκ με όλες τις λοιπές εκλογικές, πολιτικές και ποινικές συνέπειες. Αν και δεν το νομίζω.

ΝΟΜΙΚΑ ΝΕΑ - Law Blog