ΝΟΜΙΚΑ ΝΕΑ

NOMIKΑ ΝΕΑ LAW BLOG

NOMIKΑ ΝΕΑ LAW BLOG

Πέμπτη, 12 Μαρτίου 2009

Προς το τέλος κάποιων προκαταλήψεων

Η είδηση από το έγκυρο περιοδικό Αρχαιολογία είναι συναρπαστική:

"Εκατόν ενενήντα μνημεία της άγνωστης πολιτιστικής κληρονομιάς που άφησε η Τουρκοκρατία στην Ελλάδα, μελετήθηκαν, αποκαταστάθηκαν, κάποια παραδόθηκαν σε πολιτιστικές χρήσεις και παρουσιάζονται για πρώτη φορά όλα μαζί από το υπουργείο Πολιτισμού, σε έναν τόμο που επιχειρεί την πρώτη συνολική παρουσίαση της οθωμανικής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα. Τζαμιά με λεπτούς μιναρέδες, μεντρεσέδες, ιεροδιδασκαλεία, Ιμαρέτ, πτωχοκομεία, κάστρα, πύργοι, κουλέδες, χάνια και καραβάν- σεράι, ξενώνες, μπεζεστένια, σκεπαστές αγορές, πέτρινα γεφύρια, κρήνες και υδραγωγεία, διοικητήρια, νοσοκομεία και κονάκια- σπίτια αρχόντων, είναι μερικά από τα κοσμικά και θρησκευτικά μνημεία της Τουρκοκρατίας που διήρκεσε από έξι αιώνες- στη Θράκη- ως λιγότερο από τρεις- στην Κρήτη. Είναι μια περίοδος φορτισμένη με λογής προκαταλήψεις και μόλις στις ημέρες μας εκδίδεται η πρώτη συνολική και τεκμηριωμένη παρουσίαση των αρχιτεκτονικών καταλοίπων της, που προστατεύονται ισότιμα από τον νόμο. "
Για την οθωμανική αρχιτεκτονική γράφουν και άλλοι συγγραφείς όπως οι Αναστασία Μαργιέ, Άννα Ματσκάνη, ο Γιάννης Κίζης, ενώ σιγά σιγά γίνονται και σημαντικές εκδηλώσεις γι'αυτήν. Μετά από πολυετείς απόψεις "για την σκοτεινή τουρκοκρατία που κατέστεψε τον ελληνοχριστιανικό πολιτισμό" και πρόσβαλε τον ελληνισμό, οι τέχνες των "άλλων" προσεγγίζονται με ενδιαφέρον από τους ειδικούς. Δηλώνουμε επίσημα ότι η Ελλάδα σέβεται τα οθωμανικά μνημεία. Η Ελλάδα στην πραγματικότητα αρχίζει να σέβεται τον εαυτό της ο οποίος είναι και οθωμανικός.
Ο νόμος είναι σύμμαχος του τέλους των προκαταλήψεων και ηπροστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, διεθνής, συνταγματική, εθνική αλλά και αυτής της ευρωπαϊκής σημασίας συνηγορεί προς την κατεύθυνση της αντιμετώπισς της ιστορίας και της μνήμης χωρίς οργή και θυμό, χωρίς προπαγάνδα, χωρίς προκαταλήψεις. Ετσι ίσως επιτευχθεί σταδιακά η αναζήτηση της ιστορικής αλήθειας όπως αυτή συντηρείται μέσα από τα πράγματα, τα κτίσματα, τη ζωή της μνήμης στο χώρο.
Η συμφιλίωση με το παρελθόν και το παρόν, συνιστά συνταγματικό αίτημα το οποίο θα πρέπει να αναγνώσει κανείς παρά την συνταγματική πρόταξη της ορθοδοξίας. Η μνήμη πρέπει να πάψει να συμπεριφέρεται επιλεκτικά. Οσο και αν φαίνεται παράδοξο η μνήμη είναι και αυτή μια απόφαση. Απόφαση που συχνά λαμβάνεται με νομικά εργαλεία.
Ας το σκεφθούμε σε σχέση και με το σουλτανικό τέμενος του Βαγιαζήτ στο Διδυμότειχο, που είναι το αρχαιότερο, μεγαλύτερο και λαμπρότερο τέμενος της Ευρώπης. Έχει εμβαδόν 1000 m2, χτίστηκε από το 1402-1420 και καλύπτονταν από μολύβδινα φύλλα στην ξύλινη στέγη του. Αυτά απομακρύνθηκαν από συνεργείο του υπουργείου Πολιτισμού το 1998, για να επισκευαστεί η στέγη και να αποκατασταθεί η ετοιμορροπία της, αλλά από τότε ούτε η στέγη επισκευάστηκε, αλλά φημολογείται ότι και τα ιστορικής αξίας μολύβδινα κομμάτια … «απαλλοτριώθηκαν» εν είδει συλλεκτικών αντικειμένων, από ορισμένους επιτήδειους. Επίσης στο εσωτερικό του τζαμιού, κινδυνεύει να εξαφανιστεί από την υγρασία και την έλλειψη συντήρησης, η μοναδικής αξίας τοιχογραφία της ουράνιας πόλης (ως γνωστό δεν επιτρέπεται η ζωγραφική αναπαράσταση στο Ισλάμ), ενώ δεν έχουμε καταφέρει να διασώσουμε και την μοναδική αναπαράσταση γυναικείας μορφής (υπάρχει μόνο σε φωτογραφία) ,που υπήρχε στο εσωτερικό του τζαμιού και δεν συναντάται σε κανένα άλλο τέμενος στον κόσμο. Ενα τέμενος που καταρρέει.
Τα ανωτέρω χωρίς να μπει κανείς στο διάλογο αν τα μνημεία είναι ισλαμικά , μουσουλμανικά ή οθωμανικά ορολογία που θα δήλωνε ιδεολογικές επιλογές ή θέσεις. Ο χώρος αγκαλιάζει τη μνήμη και την ιστορία που υποδέχθηκε χωρίς να νοιάζεται για τις σημαίες των εκάστοτε περαστικών λαών, ιδεολογιών, για τις ονομασίες των κρατών ή την κάθε προπαγάνδα από αυτόν. Ο χώρος και ο νόμος είναι ουδέτεροι. Οπως και ο καφές που πίνω καθημερινά και τώρα. Μια υπέροχη μουσουλμανική νότα στην ευρωπαϊκή μου καθημερινότητα που ως πολίτης της Ενωσης κοινωνώ με το σύνολο της πολιτιστικής της κληρονομιάς.

2 σχόλια:

Ελένη Τροβά είπε...

και φυσικά σημαντικά δημοσιεύματα του τύπου όπως
http://www.e-tipos.com/newsitem?id=80112
κλπ

Takis Konstantopoulos είπε...

Πολλά πράγματα πρέπει να γίνουν, και από την πλευρά της Ελλάδας (που έχει Οθωμανικό [και Αλβανικό και Σλαβικό] παρελθόν) και της Τουρκίας (που έχει Ελληνικό [και Αραβικό και Μογγολικό]) παρελθόν.

1. Ισχυρίζομαι ότι η ψυχασθένεια του νεοέλληνα προέρχεται (εν μέρει) από την μανιώδη προσπάθειά του να συμφιλιώσει το ένδοξο αρχαιο-ελληνικό πολιτισμό του με το Βυζαντινό και Οθωμανικό παρελθόν του. (Μέσ από εκείνο το Ελληνο-Χριστιανικό σλόγκαν είναι σαν να μας ζητάται να δουμε το άσπρο και το μαύρο σαν ίδιο χρώμα.)

2. Πριν πολλά χρόνια, στο Berkeley, Calif., είχα ακούσει τον Ετσεβίτ να μιλάει για το νεο-τουρκικό κράτος ως ένα έθνος που υπήρξε υπο την Οθωμανική κατοχή, ακριβώς όπως και η Ελλάδα, και το οποίο απελευθερώθηκε με καποια ψιλο-επανάσταση. Επίσης, ισχυρίστηκε ότι η τουρκική γλώσσα είναι διαφορετική από την Οθωμανική.

3. Στις διαφημίσεις διακοπών στην Τουρκία, ανά τον κόσμο, πουθενά δεν αναφέρεται η λέξη Ελληνικά Μνημεία. Αναφέρονται σε αυτά ως δημιουργήματα του Ανατολικού Πολιτισμού.

4. Όλοι μαθαίνουμε στο Δημοτικό ότι η Επανάσταση ξεκίνησε στην Αγία Λαύρα από τον φωτισμένο Μητροπολίτη Παλαιών Πατρών Γερμανό και ότι ήταν η Εκκλησία που έπαιξε πρωτεύοντα ρόλο. Ξεχνάμε, φυσικά, ότι η Εκκλησία μάλλον δεν ήθελε καμμιά αναταραχή και ότι ο Πατριάρχης Γρηγόριος πλήρωσε με τη ζωή του την αποτυχία του καταστολής της εξέγερσης.

5. Και, φυσικά, η φουστανέλλα είναι τόσο ελληνική όσο το τζατζίκι. Και αν οι Αλβανοί τύχει κι αρχίσουν και λένε ότι είναι δική τους στολή, εμείς θα κάνουμε διεθνές ζήτημα και θα ζητήσουμε στην Ευρώπη να μας υποστηρίξει. Όμως εκείνοι θα'χουν τα δικά τους προβλήματα (Βαλώνοι και Φλαμανδοί επι παραδείγματι) και θα μας αγνοήσουν και πάλι, ως γραφικούς Έλληνες, εφευρέτες του ελληνικότατου φραπέ.

Υ,Γ, Υπάρχουν κάποια πράγματα για τα οποία θα μπορούσαμε να είμαστε πραγματικά υπερήφανοι, αλλά τα αγνούμε.